Đến nội dung chính

Cùng Học Toán · Lớp 4 · L4-32-B3

Gấp, cắt giấy để tạo hình và kiểm sản phẩm – lớp 4

Gấp hoặc cắt để tạo hình theo kế hoạch và đối chiếu sản phẩm. Em sẽ nhìn dữ kiện, thử từng bước và nói lại cách tự kiểm.

Nhìn cho rõNói cách nghĩTự kiểm lại
Tứ giác ABCDHình vuông có bốn cạnh bằng nhau và bốn góc vuông.ABCDDùng đặc điểm cạnh để phân loại.

Em sẽ làm được

Gấp hoặc cắt để tạo hình theo kế hoạch và đối chiếu sản phẩm.

Cần biết trước

Biết hình phẳng, góc vuông và thao tác gấp giấy.

Chuẩn bị

Giấy vuông, vài mảnh giấy thừa hoặc tờ giấy khác, thước, êke, bút; người lớn hỗ trợ kéo nếu dùng.

Nhìn cho rõ, làm từng bước

Bắt đầu từ những điều em đã biết. Hai ví dụ đầu được mở lời giải để em theo dõi cách nghĩ.

Ví dụ 1. Nếp gấp đường chéo

Cùng khám phá

Gấp hình vuông theo một đường chéo. Em kiểm hai phần có trùng khít thế nào?

Tứ giác ABCDHình vuông có bốn cạnh bằng nhau và bốn góc vuông.ABCDDùng đặc điểm cạnh để phân loại.
Tứ giác ABCD
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Đường chéo nối hai đỉnh đối diện.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Đưa hai đỉnh còn lại về trùng nhau.

Cùng làm từng bước
  1. Chọn hai đỉnh đối diện để tạo đường chéo.
  2. Gấp nhẹ theo đường đó.
  3. Đối chiếu các cạnh và đỉnh hai phần.
  4. Nếu hình vuông và nếp gấp đúng, hai tam giác trùng khít.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Gấp lệch cần chỉnh nếp, không kết luận hình vuông sai ngay.

Ví dụ 2. Nhãn hình chữ nhật

Cùng khám phá

Em vẽ nhãn 9 cm × 4 cm. Ghi gì để người khác kiểm được?

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Chỉ rõ cạnh nào mang số nào.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Ghi điều đã kiểm trên chính sản phẩm.

Cùng làm từng bước
  1. Ghi tên hình chữ nhật và hai kích thước.
  2. Chỉ hai cạnh tương ứng dài 9 cm, rộng 4 cm.
  3. Nêu dụng cụ đã dùng để kiểm các góc vuông.
  4. Nếu mới phác kế hoạch, ghi rõ chưa đo sản phẩm thật.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Nhãn có số đo nhưng thiếu góc vuông chưa đủ chứng minh đúng hình.

Đổi cách nhìn, hiểu sâu hơn

Có thể đọc hình, lập bảng, tìm lỗi hoặc thử một tình huống khác. Mỗi câu hỏi đều có gợi ý riêng để em tự bắt đầu.

Ví dụ 3. Sửa một góc

Cùng khám phá

Một khung định làm chữ nhật có một góc không vuông. Em chỉnh từ đâu?

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Dùng góc sai làm điểm bắt đầu.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Sau sửa không quên kiểm kích thước.

Cùng làm từng bước
  1. Đặt êke tại góc chưa khớp.
  2. Giữ một cạnh làm hướng chuẩn.
  3. Kẻ lại cạnh kề theo cạnh góc vuông êke.
  4. Kiểm lại số đo và các góc còn lại sau khi sửa.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Sửa một góc có thể làm cạnh khác lệch, cần kiểm cả khung.

Ví dụ 4. Lập sản phẩm khác

Cùng khám phá

Lập kế hoạch làm một ô trang trí hình vuông cạnh 6 cm.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Viết thứ tự từ vẽ đến kiểm rồi cắt.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Cần kiểm trước khi cắt cho dễ sửa.

Cùng làm từng bước
  1. Ghi vật liệu giấy, thước, êke và dụng cụ cắt an toàn.
  2. Vẽ bốn cạnh bằng 6 cm với các góc vuông.
  3. Dự định kiểm cạnh và góc trước khi cắt.
  4. Sau khi làm mới ghi sản phẩm đạt hay cần chỉnh.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Không biến các bước dự định thành việc đã thực hiện.

Ví dụ 5. Hai điều kiện cần giữ

Cùng khám phá

Vẽ hình chữ nhật 8 cm × 3 cm; có bạn chỉ kiểm bốn cạnh. Em bổ sung gì?

Hình chữ nhật theo dữ kiệnHình minh họa có bốn góc vuông, chiều dài 8 cm, chiều rộng 3 cm; dùng số ghi, không đo màn hình.8 cm3 cm
Hình chữ nhật theo dữ kiện
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Không chỉ dùng thước có vạch.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Êke giúp kiểm điều kiện góc.

Cùng làm từng bước
  1. Giữ các số đo cạnh đã kiểm.
  2. Đặt êke lần lượt tại các đỉnh.
  3. Cần các góc đều vuông.
  4. Khi cạnh và góc cùng đúng mới xác nhận hình chữ nhật.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Một tứ giác cạnh đối bằng nhau có thể không vuông.

Ví dụ 6. Ghép không hở, không chồng

Cùng khám phá

Có 5 mảnh giấy để ghép. Em lập hai điều kiện trước khi cộng diện tích.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Cần quan sát chỗ giáp các mảnh.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Mỗi điểm của phần ghép chỉ được phủ một lớp.

Cùng làm từng bước
  1. Các mảnh cần phủ kín phần hình đang xét.
  2. Các phần trong không chồng nhau.
  3. Khi đủ hai điều kiện, mỗi phần được tính đúng một lần.
  4. Nếu hở hoặc chồng, sửa cách ghép trước khi cộng.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Đếm mảnh chưa đủ để biết diện tích đường bao.

Ví dụ 7. Bản phác và sản phẩm

Cùng khám phá

Bản phác ghi 8 cm nhưng sản phẩm đo được 7 cm. Em báo cáo thế nào?

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Đừng thay quan sát bằng kế hoạch.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Tính chênh lệch rồi chọn cách chỉnh.

Cùng làm từng bước
  1. Ghi 8 cm là kích thước dự kiến.
  2. Ghi 7 cm là số đo trên sản phẩm.
  3. So hai số thấy sản phẩm thiếu 1 cm theo chiều ấy.
  4. Nêu cách chỉnh hoặc làm lại, không đổi số đo thật.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Phân biệt dự kiến và thực hiện giúp phát hiện chỗ cần sửa.

Ví dụ 8. Bạn kiểm lại

Cùng khám phá

Em nhờ bạn kiểm một sản phẩm hình học. Câu nhờ cụ thể nên nói gì?

Có thể để dành cho lượt học sau

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Chọn một điều có thể kiểm được.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Nói dụng cụ và vị trí cần đặt.

Cùng làm từng bước
  1. Chỉ rõ hình hoặc mặt cần kiểm.
  2. Nêu đặc điểm: cạnh, góc hoặc số khối.
  3. Đưa dụng cụ phù hợp.
  4. Ghi điều bạn đã kiểm và kết quả thật.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Không chỉ hỏi đẹp hay chưa khi cần kiểm một điều kiện toán học.

Em tự thử, có người dẫn đường

Bốn câu đầu giữ nội dung luyện tập gốc. Em làm trên giấy hoặc nói cách nghĩ; mở từng gợi ý trước khi xem lời giải đầy đủ.

Bài 1. Nhiệm vụ 1

Củng cố

Gấp tờ giấy vuông theo một đường chéo. Mở ra, gọi tên hai phần và nêu cách kiểm chúng bằng nhau.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Gấp theo đường nối hai đỉnh đối diện hình vuông.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Đối chiếu cạnh và đỉnh hai tam giác.

Đối chiếu lời giải
  1. Gấp theo đường nối hai đỉnh đối diện hình vuông.
  2. Đối chiếu cạnh và đỉnh hai tam giác.
  3. Kết luận theo dữ kiện của đề: Hai phần tam giác; gấp lại chồng khít theo đường gấp.
  4. Tự đối chiếu: Nếp gấp đúng làm hai phần trùng khít.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Nếp gấp đúng làm hai phần trùng khít.

Bài 2. Nhiệm vụ 2

Củng cố

Tạo một nhãn hình chữ nhật theo kích thước em chọn bằng gấp hoặc cắt. Ghi kích thước đã chọn và số đo sản phẩm.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Vẽ nhãn với số đo do em chọn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Ghi số đo cạnh và điều đã kiểm bằng êke.

Đối chiếu lời giải
  1. Vẽ nhãn với số đo do em chọn.
  2. Ghi số đo cạnh và điều đã kiểm bằng êke.
  3. Kết luận theo dữ kiện của đề: Trên nhãn của em, kiểm hai cạnh kề và góc vuông rồi ghi số đo thật. Nếu mới lập kế hoạch, ghi rõ số đo dự định thay vì nói đã đo.
  4. Tự đối chiếu: Đây phải là số đo hoặc kế hoạch rõ ràng của chính em.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Đây phải là số đo hoặc kế hoạch rõ ràng của chính em.

Bài 3. Nhiệm vụ 3

Củng cố

Nhãn cần góc vuông nhưng một góc sản phẩm lệch. Em lập cách sửa hoặc làm lại bằng thước và êke.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Đặt êke tại góc chưa vuông, kẻ lại cạnh kề.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Kiểm lại số đo và các góc sau khi sửa.

Đối chiếu lời giải
  1. Đặt êke tại góc chưa vuông, kẻ lại cạnh kề.
  2. Kiểm lại số đo và các góc sau khi sửa.
  3. Kết luận theo dữ kiện của đề: Xác định mép/góc cần sửa, kẻ đường vuông góc theo êke rồi điều chỉnh; không chỉ ghi sản phẩm đã đúng.
  4. Tự đối chiếu: Điều kiện cuối phải cùng thỏa.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Điều kiện cuối phải cùng thỏa.

Bài 4. Nhiệm vụ 4

Củng cố

Dùng phần giấy còn lại hoặc một tờ giấy khác để tạo một hình trang trí khác đã học, ghi kế hoạch và kết quả riêng.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Chọn hình khác và số đo trước.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Nêu trình tự dùng thước/êke và bước kiểm.

Đối chiếu lời giải
  1. Chọn hình khác và số đo trước.
  2. Nêu trình tự dùng thước/êke và bước kiểm.
  3. Kết luận theo dữ kiện của đề: Hình tự chọn; tên/đặc điểm phù hợp, phân biệt đã làm với kế hoạch chưa thực hiện.
  4. Tự đối chiếu: Chưa thực hiện thì ghi là kế hoạch.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Chưa thực hiện thì ghi là kế hoạch.

Bài 5. Một khung mới

Cùng khám phá

Lập cách vẽ hình chữ nhật dài 12 cm, rộng 5 cm.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Dùng thước và êke.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Kẻ cạnh dài trước rồi dựng rộng.

Đối chiếu lời giải
  1. Kẻ cạnh dài đúng số đo.
  2. Dựng hai cạnh rộng vuông góc, cùng phía, dài 5 cm.
  3. Nối hai đầu còn lại.
  4. Kiểm bốn góc và hai cặp cạnh đối.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Đây là kế hoạch dựng; khi thực hiện mới ghi số kiểm thật.

Bài 6. Một cách ghép mới

Cùng khám phá

Hai hình vuông cạnh 5 cm được ghép sát theo cạnh thành chữ nhật. Nêu hai kích thước.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Cạnh nào được nối tiếp?

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Cộng hai đoạn bằng nhau cho chiều dài.

Đối chiếu lời giải
  1. Chiều dài gồm hai cạnh 5 cm.
  2. Tính $5+5=10$ cm.
  3. Chiều rộng giữ 5 cm.
  4. Kiểm không hở và không chồng.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Đường bao cần có bốn góc vuông.

Bài 7. Đếm đủ khối

Cùng khám phá

Có 3 tầng, mỗi tầng 5 khối lập phương, không thiếu vị trí. Đếm tất cả.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Đếm theo tầng.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Ba nhóm bằng nhau nên dùng phép nhân.

Đối chiếu lời giải
  1. Các tầng không chồng cùng một vị trí trong không gian.
  2. Mỗi tầng có 5 khối.
  3. Tổng $3×5=15$ khối.
  4. Đối chiếu từng tầng, kể cả tầng dưới bị che.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Không chỉ đếm khối có mặt trước nhìn thấy.

Bài 8. Tự chọn một mẫu

Cùng khám phá

Chọn nhãn hoặc khung nhỏ em muốn làm; viết kế hoạch và cách kiểm.

Có thể để dành cho lượt học sau

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tách dự định và kết quả.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Nêu ít nhất một điều kiện cạnh hoặc góc.

Đối chiếu lời giải
  1. Nêu sản phẩm, hình dạng và số đo dự định.
  2. Chọn vật liệu và dụng cụ.
  3. Sắp các bước vẽ, kiểm, cắt hoặc ghép an toàn.
  4. Chỉ ghi kết quả đạt sau khi thật sự làm và kiểm.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Nếu chưa làm, kế hoạch vẫn cần rõ điều sẽ đo/kiểm.

Nói lại để nhớ lâu

Em thử giải thích cách làm và cách kiểm, rồi chọn việc cần luyện thêm.

Em tự hỏi

  1. Em đã đọc đúng điều cần làm và dữ kiện chưa?
  2. Mỗi bước em viết có giữ đúng đơn vị hoặc đặc điểm đang kiểm không?
  3. Em có một cách kiểm lại toàn bộ kết quả không?
Dành cho người lớn · Hỏi để em tự nghĩ

Cho em thử trước, rồi dùng một câu hỏi gợi mở phù hợp:

  • Em dựa vào dữ kiện hoặc thao tác nào để kết luận?
  • Nếu kết quả chưa khớp, em muốn kiểm lại bước nào trước?

Có thể dùng đồ vật hoặc hình vẽ để giải thích lại. Chấp nhận cách khác nếu giữ đúng dữ kiện và em tự kiểm được kết quả.

Mang bài học ra trang giấy

Tải bộ phiếu theo chủ đề để tự làm; hình minh hoạ và các gợi ý bổ sung được đọc trực tiếp trên trang này.