Nhân với số một chữ số và kiểm theo hàng – lớp 4
Cùng Học Toán · Lớp 4 · L4-09-B1
Nhân với số một chữ số và kiểm theo hàng – lớp 4
Nhân số tự nhiên với một chữ số và kiểm theo giá trị hàng. Em sẽ thử nhiều cách nhìn, giải thích từng bước và kiểm lại kết quả.
Em sẽ làm được
Nhân số tự nhiên với một chữ số và kiểm theo giá trị hàng.
Cần biết trước
Biết bảng nhân và đặt tính nhân một chữ số.
Chuẩn bị
Giấy nháp, bút và bảng hàng nếu cần. Em có thể làm từng phần rồi nghỉ.
Nhìn cho rõ, làm từng bước
Bắt đầu từ những điều em đã biết. Hai ví dụ đầu được mở lời giải để em theo dõi cách nghĩ.
Ví dụ 1. Nhân từ hàng đơn vị
Từng bước
Đặt tính rồi tính $2\,143\times3$.
| Hàng | Tích có cộng số nhớ | Chữ số ghi |
|---|---|---|
| đơn vị | 9 | 9 |
| chục | 12 | 2 |
| trăm | 4 | 4 |
| nghìn | 6 | 6 |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bắt đầu ở hàng đơn vị của số nhiều chữ số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhớ bao nhiêu phải cộng đủ vào tích ở hàng kế bên trái.
Cùng làm từng bước
- Đặt số nhân dưới hàng đơn vị; nhân từ phải sang trái.
- Hàng đơn vị: $3\times3=9$. Ghi 9, không nhớ thêm. Hàng chục: $4\times3=12$. Ghi 2, nhớ 1 sang hàng kế bên trái.
- Hàng trăm: $1\times3+1=4$. Ghi 4, không nhớ thêm. Hàng nghìn: $2\times3=6$. Ghi 6, không nhớ thêm.
- Kết quả: $2\,143\times3=6\,429$.
Dùng phép chia để kiểm: $6\,429\div3=2\,143$.
Ví dụ 2. Nhân từ hàng đơn vị
Từng bước
Đặt tính rồi tính $12\,068\times4$.
| Hàng | Tích có cộng số nhớ | Chữ số ghi |
|---|---|---|
| đơn vị | 32 | 2 |
| chục | 27 | 7 |
| trăm | 2 | 2 |
| nghìn | 8 | 8 |
| chục nghìn | 4 | 4 |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bắt đầu ở hàng đơn vị của số nhiều chữ số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhớ bao nhiêu phải cộng đủ vào tích ở hàng kế bên trái.
Cùng làm từng bước
- Đặt số nhân dưới hàng đơn vị; nhân từ phải sang trái.
- Hàng đơn vị: $8\times4=32$. Ghi 2, nhớ 3 sang hàng kế bên trái. Hàng chục: $6\times4+3=27$. Ghi 7, nhớ 2 sang hàng kế bên trái.
- Hàng trăm: $0\times4+2=2$. Ghi 2, không nhớ thêm. Hàng nghìn: $2\times4=8$. Ghi 8, không nhớ thêm.
- Hàng chục nghìn: $1\times4=4$. Ghi 4, không nhớ thêm.
- Kết quả: $12\,068\times4=48\,272$.
Dùng phép chia để kiểm: $48\,272\div4=12\,068$.
Đổi cách nhìn, hiểu sâu hơn
Có thể đọc hình, lập bảng, tìm lỗi hoặc thử một tình huống khác. Mỗi câu hỏi đều có gợi ý riêng để em tự bắt đầu.
Ví dụ 3. Nhân từ hàng đơn vị
Từng bước
Đặt tính rồi tính $3\,067\times5$.
| Hàng | Tích có cộng số nhớ | Chữ số ghi |
|---|---|---|
| đơn vị | 35 | 5 |
| chục | 33 | 3 |
| trăm | 3 | 3 |
| nghìn | 15 | 5 |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bắt đầu ở hàng đơn vị của số nhiều chữ số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhớ bao nhiêu phải cộng đủ vào tích ở hàng kế bên trái.
Cùng làm từng bước
- Đặt số nhân dưới hàng đơn vị; nhân từ phải sang trái.
- Hàng đơn vị: $7\times5=35$. Ghi 5, nhớ 3 sang hàng kế bên trái. Hàng chục: $6\times5+3=33$. Ghi 3, nhớ 3 sang hàng kế bên trái.
- Hàng trăm: $0\times5+3=3$. Ghi 3, không nhớ thêm. Hàng nghìn: $3\times5=15$. Ghi 5, nhớ 1 sang hàng kế bên trái.
- Ghi phần nhớ cuối 1 ở phía trái kết quả.
- Kết quả: $3\,067\times5=15\,335$.
Dùng phép chia để kiểm: $15\,335\div5=3\,067$.
Ví dụ 4. Nhìn phần nhớ
Đọc bảng
Đặt tính rồi tính $2\,045\times6$.
| Hàng | Tích có cộng số nhớ | Chữ số ghi |
|---|---|---|
| đơn vị | 30 | 0 |
| chục | 27 | 7 |
| trăm | 2 | 2 |
| nghìn | 12 | 2 |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bắt đầu ở hàng đơn vị của số nhiều chữ số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhớ bao nhiêu phải cộng đủ vào tích ở hàng kế bên trái.
Cùng làm từng bước
- Đặt số nhân dưới hàng đơn vị; nhân từ phải sang trái.
- Hàng đơn vị: $5\times6=30$. Ghi 0, nhớ 3 sang hàng kế bên trái. Hàng chục: $4\times6+3=27$. Ghi 7, nhớ 2 sang hàng kế bên trái.
- Hàng trăm: $0\times6+2=2$. Ghi 2, không nhớ thêm. Hàng nghìn: $2\times6=12$. Ghi 2, nhớ 1 sang hàng kế bên trái.
- Ghi phần nhớ cuối 1 ở phía trái kết quả.
- Kết quả: $2\,045\times6=12\,270$.
Dùng phép chia để kiểm: $12\,270\div6=2\,045$.
Ví dụ 5. Đọc hai tích riêng
Đọc bảng
Đặt tính $342\times26$; ghi rõ giá trị hai tích riêng.
| Phần | Tích riêng |
|---|---|
| 6 | $2\,052$ |
| 20 | $6\,840$ |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Nhìn chữ số hàng đơn vị và hàng chục của số nhân.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Chữ số hàng chục biểu thị các chục, nên tích riêng thứ hai mang giá trị gấp 10.
Cùng làm từng bước
- Tách số nhân: 26=20+6.
- $342\times6=2\,052$ là tích với phần đơn vị.
- $342\times20=6\,840$ là tích với phần chục.
- Khi đặt tính, tích với phần chục phải bắt đầu ở cột chục; giá trị không phải chỉ $684$.
- $2\,052+6\,840=8\,892$.
- Vậy $342\times26=8\,892$.
Kiểm đủ hai phần của số nhân: $342\times6+342\times20=8\,892$.
Ví dụ 6. Từ 4 sang 40
Liên hệ
Tính $237\times40$ và giải thích vai trò hàng chục.
| Tích với 4 | Tích với 40 |
|---|---|
| $948$ | $9\,480$ |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Không nhầm 40 với 4.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhân với 4 rồi còn phải nhân 10.
Cùng làm từng bước
- 40 gồm 4 chục.
- $237\times4=948$.
- Đó là $948$ chục, nên đổi thành $948\times10=9\,480$.
- Vậy $237\times40=9\,480$.
Tích với 40 phải gấp 10 lần tích với 4.
Ví dụ 7. Số hộp chưa đủ
Dữ kiện thiếu
Biết có 18 hộp bút nhưng chưa biết mỗi hộp có bao nhiêu bút.Có tính duy nhất tổng số bút không?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Nếu mỗi hộp 10 bút, tổng 180 bút.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nếu mỗi hộp 12 bút, tổng 216 bút.
Cùng làm từng bước
- Nếu mỗi hộp 10 bút, tổng 180 bút.
- Nếu mỗi hộp 12 bút, tổng 216 bút.
- Cần biết thêm số bút mỗi hộp hoặc thông tin tương đương.
Không tự chọn một số bút mỗi hộp rồi coi là đáp số bắt buộc.
Ví dụ 8. Em giải thích từng phần
Thử thêm
Đặt tính $234\times37$; ghi rõ giá trị hai tích riêng.
| Phần | Tích riêng |
|---|---|
| 7 | $1\,638$ |
| 30 | $7\,020$ |
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Nhìn chữ số hàng đơn vị và hàng chục của số nhân.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Chữ số hàng chục biểu thị các chục, nên tích riêng thứ hai mang giá trị gấp 10.
Cùng làm từng bước
- Tách số nhân: 37=30+7.
- $234\times7=1\,638$ là tích với phần đơn vị.
- $234\times30=7\,020$ là tích với phần chục.
- Khi đặt tính, tích với phần chục phải bắt đầu ở cột chục; giá trị không phải chỉ $702$.
- $1\,638+7\,020=8\,658$.
- Vậy $234\times37=8\,658$.
Kiểm đủ hai phần của số nhân: $234\times7+234\times30=8\,658$.
Em tự thử, có người dẫn đường
Bốn câu đầu giữ nội dung luyện tập gốc. Em làm trên giấy hoặc nói cách nghĩ; mở từng gợi ý trước khi xem lời giải đầy đủ.
Bài 1. Nhiệm vụ 1
Củng cố
Đặt tính rồi tính: 2 437 × 3.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bắt đầu ở hàng đơn vị của số nhiều chữ số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhớ bao nhiêu phải cộng đủ vào tích ở hàng kế bên trái.
Đối chiếu lời giải
- Đặt số nhân dưới hàng đơn vị; nhân từ phải sang trái.
- Hàng đơn vị: $7\times3=21$. Ghi 1, nhớ 2 sang hàng kế bên trái. Hàng chục: $3\times3+2=11$. Ghi 1, nhớ 1 sang hàng kế bên trái.
- Hàng trăm: $4\times3+1=13$. Ghi 3, nhớ 1 sang hàng kế bên trái. Hàng nghìn: $2\times3+1=7$. Ghi 7, không nhớ thêm.
- Kết quả: $2\,437\times3=7\,311$.
Dùng phép chia để kiểm: $7\,311\div3=2\,437$.
Bài 2. Nhiệm vụ 2
Củng cố
Đặt tính rồi tính: 18 206 × 4.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bắt đầu ở hàng đơn vị của số nhiều chữ số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhớ bao nhiêu phải cộng đủ vào tích ở hàng kế bên trái.
Đối chiếu lời giải
- Đặt số nhân dưới hàng đơn vị; nhân từ phải sang trái.
- Hàng đơn vị: $6\times4=24$. Ghi 4, nhớ 2 sang hàng kế bên trái. Hàng chục: $0\times4+2=2$. Ghi 2, không nhớ thêm.
- Hàng trăm: $2\times4=8$. Ghi 8, không nhớ thêm. Hàng nghìn: $8\times4=32$. Ghi 2, nhớ 3 sang hàng kế bên trái.
- Hàng chục nghìn: $1\times4+3=7$. Ghi 7, không nhớ thêm.
- Kết quả: $18\,206\times4=72\,824$.
Dùng phép chia để kiểm: $72\,824\div4=18\,206$.
Bài 3. Nhiệm vụ 3
Củng cố
Mỗi hộp có 1258 nhãn, có 6 hộp. Có tất cả bao nhiêu nhãn?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bắt đầu ở hàng đơn vị của số nhiều chữ số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhớ bao nhiêu phải cộng đủ vào tích ở hàng kế bên trái.
Đối chiếu lời giải
- Mỗi hộp có 1258 nhãn, có 6 hộp giống nhau nên dùng 1258 × 6. Đặt số nhân dưới hàng đơn vị; nhân từ phải sang trái.
- Hàng đơn vị: $8\times6=48$. Ghi 8, nhớ 4 sang hàng kế bên trái. Hàng chục: $5\times6+4=34$. Ghi 4, nhớ 3 sang hàng kế bên trái.
- Hàng trăm: $2\times6+3=15$. Ghi 5, nhớ 1 sang hàng kế bên trái. Hàng nghìn: $1\times6+1=7$. Ghi 7, không nhớ thêm.
- Kết quả: $1\,258\times6=7\,548$. Có 7548 nhãn.
Dùng phép chia để kiểm: $7\,548\div6=1\,258$.
Bài 4. Nhiệm vụ 4
Củng cố
Bạn tính 3024 × 5 = 1520. Em dùng giá trị hàng và ước lượng để kiểm rồi sửa.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bắt đầu ở hàng đơn vị của số nhiều chữ số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhớ bao nhiêu phải cộng đủ vào tích ở hàng kế bên trái.
Đối chiếu lời giải
- Ước lượng: $3000\times5=15000$, nên 1520 quá nhỏ.
- Đặt số nhân dưới hàng đơn vị; nhân từ phải sang trái.
- Hàng đơn vị: $4\times5=20$. Ghi 0, nhớ 2 sang hàng kế bên trái. Hàng chục: $2\times5+2=12$. Ghi 2, nhớ 1 sang hàng kế bên trái.
- Hàng trăm: $0\times5+1=1$. Ghi 1, không nhớ thêm. Hàng nghìn: $3\times5=15$. Ghi 5, nhớ 1 sang hàng kế bên trái.
- Ghi phần nhớ cuối 1 ở phía trái kết quả.
- Kết quả: $3\,024\times5=15\,120$.
- Sửa đáp số thành 15120; giữ đủ các hàng, kể cả chữ số 0.
Dùng phép chia để kiểm: $15\,120\div5=3\,024$.
Bài 5. Em đặt tính
Từng bước
Đặt tính $245\times24$; ghi rõ giá trị hai tích riêng.
| Phần | Tích riêng |
|---|---|
| 4 | $980$ |
| 20 | $4\,900$ |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Nhìn chữ số hàng đơn vị và hàng chục của số nhân.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Chữ số hàng chục biểu thị các chục, nên tích riêng thứ hai mang giá trị gấp 10.
Đối chiếu lời giải
- Tách số nhân: 24=20+4.
- $245\times4=980$ là tích với phần đơn vị.
- $245\times20=4\,900$ là tích với phần chục.
- Khi đặt tính, tích với phần chục phải bắt đầu ở cột chục; giá trị không phải chỉ $490$.
- $980+4\,900=5\,880$.
- Vậy $245\times24=5\,880$.
Kiểm đủ hai phần của số nhân: $245\times4+245\times20=5\,880$.
Bài 6. Em giữ đúng chục
Giá trị hàng
Tính $162\times30$ và giải thích vai trò hàng chục.
| Tích với 3 | Tích với 30 |
|---|---|
| $486$ | $4\,860$ |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Không nhầm 30 với 3.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nhân với 3 rồi còn phải nhân 10.
Đối chiếu lời giải
- 30 gồm 3 chục.
- $162\times3=486$.
- Đó là $486$ chục, nên đổi thành $486\times10=4\,860$.
- Vậy $162\times30=4\,860$.
Tích với 30 phải gấp 10 lần tích với 3.
Bài 7. Em kiểm hai tích
Từng bước
Đặt tính $431\times18$; ghi rõ giá trị hai tích riêng.
| Phần | Tích riêng |
|---|---|
| 8 | $3\,448$ |
| 10 | $4\,310$ |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Nhìn chữ số hàng đơn vị và hàng chục của số nhân.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Chữ số hàng chục biểu thị các chục, nên tích riêng thứ hai mang giá trị gấp 10.
Đối chiếu lời giải
- Tách số nhân: 18=10+8.
- $431\times8=3\,448$ là tích với phần đơn vị.
- $431\times10=4\,310$ là tích với phần chục.
- Khi đặt tính, tích với phần chục phải bắt đầu ở cột chục; giá trị không phải chỉ $431$.
- $3\,448+4\,310=7\,758$.
- Vậy $431\times18=7\,758$.
Kiểm đủ hai phần của số nhân: $431\times8+431\times10=7\,758$.
Bài 8. Thêm một nhóm
Thử thêm
Biết $230\times24=5\,520$.Tính $230\times25$ không đặt tính lại.
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
25 hơn 24 một đơn vị.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Thêm một nhóm 230 vào tích đã cho.
Đối chiếu lời giải
- 25 hơn 24 một đơn vị.
- Thêm một nhóm 230 vào tích đã cho.
- $5\,520+230=5\,750$.
Trừ lại một nhóm phải được tích với 24.
Nói lại để nhớ lâu
Em thử giải thích cách làm và cách kiểm, rồi chọn việc cần luyện thêm.
Em tự hỏi
- Em đã giữ đúng các dữ kiện và vị trí của từng số chưa?
- Em có giải thích được vì sao chọn cách làm đó không?
- Em đã kiểm lại bằng một cách phù hợp với cả câu hỏi chưa?
Dành cho người lớn · Hỏi để em tự nghĩ
Cho em thử trước, rồi dùng một câu hỏi gợi mở phù hợp:
- Con chỉ vào dữ kiện đã dùng và nói vì sao chọn chúng.
- Con thử kiểm lại bằng một cách khác được không?
Có thể dùng đồ vật hoặc hình vẽ để giải thích lại. Chấp nhận cách khác nếu giữ đúng dữ kiện và em tự kiểm được kết quả.
Mang bài học ra trang giấy
Tải bộ phiếu theo chủ đề để tự làm; hình minh hoạ và các gợi ý bổ sung được đọc trực tiếp trên trang này.