Đến nội dung chính

Cùng Học Toán · Lớp 4 · L4-18-B3

Tìm hai số biết tổng và hiệu bằng cách tìm số lớn – lớp 4

Tìm số lớn bằng nửa phần tổng đã thêm hiệu. Em sẽ bắt đầu từ một cách nhìn cụ thể, nói rõ từng bước rồi tự kiểm lại.

Nhìn cho rõNói cách nghĩTự kiểm lại
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 22; tổng hai số là 102. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 102; phần hơn 22

Em sẽ làm được

Tìm số lớn bằng nửa phần tổng đã thêm hiệu.

Cần biết trước

Biết cộng, trừ và chia cho 2; đọc sơ đồ đoạn thẳng đơn giản.

Chuẩn bị

Giấy nháp, bút và hình minh hoạ trong bài; có thể dùng thẻ hoặc băng giấy khi phù hợp.

Nhìn cho rõ, làm từng bước

Bắt đầu từ những điều em đã biết. Hai ví dụ đầu được mở lời giải để em theo dõi cách nghĩ.

Ví dụ 1. Thêm vào đoạn bé

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 102, lượng lớn hơn lượng bé 22. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 22; tổng hai số là 102. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 102; phần hơn 22
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Cùng làm từng bước
  1. Thêm phần hiệu 22 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $102+22=124$.
  3. Số lớn bằng $124\div 2=62$.
  4. Số bé bằng $62-22=40$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $62+40=102$ và $62-40=22$.

Ví dụ 2. Từ hai đoạn đến hai số

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 140, lượng lớn hơn lượng bé 36. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 36; tổng hai số là 140. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 140; phần hơn 36
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Cùng làm từng bước
  1. Thêm phần hiệu 36 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $140+36=176$.
  3. Số lớn bằng $176\div 2=88$.
  4. Số bé bằng $88-36=52$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $88+52=140$ và $88-52=36$.

Đổi cách nhìn, hiểu sâu hơn

Có thể đọc hình, lập bảng, tìm lỗi hoặc thử một tình huống khác. Mỗi câu hỏi đều có gợi ý riêng để em tự bắt đầu.

Ví dụ 3. Từ hai đoạn đến hai số

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 86, lượng lớn hơn lượng bé 16. Tìm mỗi lượng, dùng đơn vị quả.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 16; tổng hai số là 86. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 86; phần hơn 16
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Cùng làm từng bước
  1. Thêm phần hiệu 16 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $86+16=102$.
  3. Số lớn bằng $102\div 2=51$.
  4. Số bé bằng $51-16=35$.
  5. Gắn đơn vị quả: số bé 35, số lớn 51.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $51+35=86$ và $51-35=16$.

Ví dụ 4. Từ hai đoạn đến hai số

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 74, lượng lớn hơn lượng bé 10. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 10; tổng hai số là 74. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 74; phần hơn 10
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Cùng làm từng bước
  1. Thêm phần hiệu 10 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $74+10=84$.
  3. Số lớn bằng $84\div 2=42$.
  4. Số bé bằng $42-10=32$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $42+32=74$ và $42-32=10$.

Ví dụ 5. Đổi dữ kiện, giữ quan hệ

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 72, lượng lớn hơn lượng bé 14. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 14; tổng hai số là 72. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 72; phần hơn 14
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Cùng làm từng bước
  1. Bỏ phần hơn 14 của số lớn thì hai phần còn lại bằng số bé.
  2. Tổng của hai phần bằng nhau là $72-14=58$.
  3. Số bé bằng $58\div 2=29$.
  4. Số lớn bằng $29+14=43$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $43+29=72$ và $43-29=14$.

Ví dụ 6. Một cách khác để tìm

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 112, lượng lớn hơn lượng bé 26. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 26; tổng hai số là 112. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 112; phần hơn 26
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Cùng làm từng bước
  1. Thêm phần hiệu 26 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $112+26=138$.
  3. Số lớn bằng $138\div 2=69$.
  4. Số bé bằng $69-26=43$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $69+43=112$ và $69-43=26$.

Ví dụ 7. Một điều kiện chưa đủ

Dữ kiện thiếu

Hai số có tổng 52. Chưa biết hiệu thì có tìm được duy nhất hai số không?

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Thử hai cặp khác nhau có cùng tổng.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Có thể chọn một cặp bằng nhau và một cặp hơn kém.

Cùng làm từng bước
  1. Cặp thứ nhất: $26+26=52$.
  2. Cặp thứ hai: $27+25=52$.
  3. Hai cặp có cùng tổng nhưng khác hiệu.
  4. Cần thêm điều kiện để chọn một cặp duy nhất.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Không tự chọn một hiệu rồi gọi đó là dữ kiện đã cho.

Ví dụ 8. Thử thêm một cặp

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 84, lượng lớn hơn lượng bé 18. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 18; tổng hai số là 84. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 84; phần hơn 18
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu

Có thể để dành cho lượt học sau

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Cùng làm từng bước
  1. Bỏ phần hơn 18 của số lớn thì hai phần còn lại bằng số bé.
  2. Tổng của hai phần bằng nhau là $84-18=66$.
  3. Số bé bằng $66\div 2=33$.
  4. Số lớn bằng $33+18=51$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $51+33=84$ và $51-33=18$.

Em tự thử, có người dẫn đường

Bốn câu đầu giữ nội dung luyện tập gốc. Em làm trên giấy hoặc nói cách nghĩ; mở từng gợi ý trước khi xem lời giải đầy đủ.

Bài 1. Tự làm và giải thích

Củng cố

Tìm hai số có tổng 90, hiệu 18 bằng cách tìm số lớn trước.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Đối chiếu lời giải
  1. Thêm phần hiệu 18 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $90+18=108$.
  3. Số lớn bằng $108\div 2=54$.
  4. Số bé bằng $54-18=36$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $54+36=90$ và $54-36=18$.

Bài 2. Tự làm và giải thích

Củng cố

Tìm hai số có tổng 120, hiệu 40.

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Đối chiếu lời giải
  1. Thêm phần hiệu 40 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $120+40=160$.
  3. Số lớn bằng $160\div 2=80$.
  4. Số bé bằng $80-40=40$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $80+40=120$ và $80-40=40$.

Bài 3. Tự làm và giải thích

Củng cố

Hai giỏ có 76 quả; giỏ A nhiều hơn giỏ B 14 quả. Mỗi giỏ có bao nhiêu?

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Đối chiếu lời giải
  1. Thêm phần hiệu 14 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $76+14=90$.
  3. Số lớn bằng $90\div 2=45$.
  4. Số bé bằng $45-14=31$.
  5. Gắn đơn vị quả: số bé 31, số lớn 45.
  6. Giỏ B có 31 quả, giỏ A có 45 quả.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $45+31=76$ và $45-31=14$.

Bài 4. Tự làm và giải thích

Củng cố

Dùng cả cách tìm số bé và tìm số lớn cho tổng 60, hiệu 12. Hai cách có cho cùng cặp không?

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Làm hai cách trên cùng tổng và hiệu.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Một cách bớt hiệu, cách kia thêm hiệu.

Đối chiếu lời giải
  1. Cách số bé trước: $(60-12)\div 2=24$.
  2. Số lớn $24+12=36$.
  3. Cách số lớn trước: $(60+12)\div 2=36$, rồi $36-12=24$.
  4. Cả hai cách đều cho số bé 24 và số lớn 36.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

$36+24=60$, $36-24=12$.

Bài 5. Em tìm số bé trước

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 102, lượng lớn hơn lượng bé 16. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 16; tổng hai số là 102. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 102; phần hơn 16
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Đối chiếu lời giải
  1. Bỏ phần hơn 16 của số lớn thì hai phần còn lại bằng số bé.
  2. Tổng của hai phần bằng nhau là $102-16=86$.
  3. Số bé bằng $86\div 2=43$.
  4. Số lớn bằng $43+16=59$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $59+43=102$ và $59-43=16$.

Bài 6. Em tìm số lớn trước

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 122, lượng lớn hơn lượng bé 24. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 24; tổng hai số là 122. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 122; phần hơn 24
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Đối chiếu lời giải
  1. Thêm phần hiệu 24 vào số bé thì hai phần đều bằng số lớn.
  2. Tổng của hai phần mới là $122+24=146$.
  3. Số lớn bằng $146\div 2=73$.
  4. Số bé bằng $73-24=49$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $73+49=122$ và $73-49=24$.

Bài 7. Em tìm hai ngăn sách

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 92, lượng lớn hơn lượng bé 12. Tìm mỗi lượng, dùng đơn vị quyển.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 12; tổng hai số là 92. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 92; phần hơn 12
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Đối chiếu lời giải
  1. Bỏ phần hơn 12 của số lớn thì hai phần còn lại bằng số bé.
  2. Tổng của hai phần bằng nhau là $92-12=80$.
  3. Số bé bằng $80\div 2=40$.
  4. Số lớn bằng $40+12=52$.
  5. Gắn đơn vị quyển: số bé 40, số lớn 52.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $52+40=92$ và $52-40=12$.

Bài 8. Em kiểm cả tổng và hiệu

Tổng và hiệu

Hai lượng có tổng 62, lượng lớn hơn lượng bé 10. Tìm mỗi lượng.

Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệuHai đoạn bắt đầu cùng vị trí. Đoạn số lớn có phần bằng đoạn số bé và phần hơn 10; tổng hai số là 62. Hình chỉ biểu diễn quan hệ, không dùng để đo.Số lớnSố béTổng 62; phần hơn 10
Hai đoạn biểu diễn tổng và hiệu

Có thể để dành cho lượt học sau

Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?

Tổng gộp cả hai lượng, hiệu là phần hơn của lượng lớn.

Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?

Làm cho hai đoạn bằng nhau rồi chia tổng mới cho 2.

Đối chiếu lời giải
  1. Bỏ phần hơn 10 của số lớn thì hai phần còn lại bằng số bé.
  2. Tổng của hai phần bằng nhau là $62-10=52$.
  3. Số bé bằng $52\div 2=26$.
  4. Số lớn bằng $26+10=36$.
Tự kiểm · Vì sao đúng?

Kiểm cả hai điều kiện: $36+26=62$ và $36-26=10$.

Nói lại để nhớ lâu

Em thử giải thích cách làm và cách kiểm, rồi chọn việc cần luyện thêm.

Em tự hỏi

  1. Em đã giữ đúng dữ kiện và điều kiện của câu hỏi chưa?
  2. Mỗi bước tính đang tìm lượng gì, dùng đơn vị nào?
  3. Em đã kiểm toàn bộ đáp số bằng một cách phù hợp chưa?
Dành cho người lớn · Hỏi để em tự nghĩ

Cho em thử trước, rồi dùng một câu hỏi gợi mở phù hợp:

  • Con đang tìm điều gì ở bước này? Vì sao cần biết lượng đó trước?
  • Con chỉ vào dữ kiện hoặc hình giúp giải thích cách làm của mình được không?
  • Con thử kiểm cả kết quả, thay vì chỉ đọc lại một phép tính.

Có thể dùng đồ vật hoặc hình vẽ để giải thích lại. Chấp nhận cách khác nếu giữ đúng dữ kiện và em tự kiểm được kết quả.

Mang bài học ra trang giấy

Tải bộ phiếu theo chủ đề để tự làm; hình minh hoạ và các gợi ý bổ sung được đọc trực tiếp trên trang này.