Từ phân số thập phân đến cách viết số thập phân – lớp 5
Cùng Học Toán · Lớp 5 · L5-06-B1
Từ phân số thập phân đến cách viết số thập phân – lớp 5
Liên hệ một số phần mười, phần trăm, phần nghìn với cách viết số thập phân. Cùng khám phá bằng nhiều cách biểu diễn, rồi giải thích cách làm của em.
Em sẽ làm được
- Liên hệ một số phần mười, phần trăm, phần nghìn với cách viết số thập phân.
- Tự giải thích một bước làm và nhận ra một lỗi thường gặp.
Cần biết trước
Biết phân số thập phân và ý nghĩa tử, mẫu.
Chuẩn bị và cách học
Giấy, bút; dùng thêm thước hoặc thẻ số khi ví dụ có yêu cầu.
Thử nói hoặc viết cách nghĩ, mở gợi ý khi cần rồi mới xem lời giải. Có thể chia bài thành nhiều lần học.
Khám phá từ những điều đã biết
Đọc tình huống, dự đoán rồi theo dõi cách giải thích. Hai ví dụ đầu được mở sẵn để em làm quen.
Ví dụ 1. Từ phần đến số 1
Đổi biểu diễn
Viết $\frac{4}{10}$ thành số thập phân.
| Phân số | Số thập phân |
|---|---|
| $\frac{4}{10}$ | 0,4 |
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân.
Cùng tìm lời giải
- Mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân.
- Giữ giá trị 4 phần mười.
- $\frac{4}{10}=0{,}4$.
Tự kiểm
Đổi số thập phân trở lại đúng mẫu để kiểm.
Ví dụ 2. Từ phần đến số 2
Đổi biểu diễn
Viết $\frac{7}{100}$ thành số thập phân.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 100 ứng với hai chữ số ở phần thập phân.
Cùng tìm lời giải
- Mẫu 100 ứng với hai chữ số ở phần thập phân.
- Giữ giá trị 7 phần trăm.
- $\frac{7}{100}=0{,}07$.
Tự kiểm
Đổi số thập phân trở lại đúng mẫu để kiểm.
Cùng một ý, nhiều cách khám phá
Đổi cách biểu diễn, tìm lỗi hoặc giải thích một tình huống mới. Hình và bảng cung cấp dữ kiện; số đo trên màn hình không thay số đo thực tế.
Ví dụ 3. Từ phần đến số 3
Đổi biểu diễn
Viết $\frac{28}{1000}$ thành số thập phân.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 1000 ứng với ba chữ số ở phần thập phân.
Cùng tìm lời giải
- Mẫu 1000 ứng với ba chữ số ở phần thập phân.
- Giữ giá trị 28 phần nghìn.
- $\frac{28}{1000}=0{,}028$.
Tự kiểm
Đổi số thập phân trở lại đúng mẫu để kiểm.
Ví dụ 4. Từ phần đến số 4
Đổi biểu diễn
Viết $\frac{16}{10}$ thành số thập phân.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân.
Cùng tìm lời giải
- Mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân.
- Giữ giá trị 16 phần mười.
- $\frac{16}{10}=1{,}6$.
Tự kiểm
Đổi số thập phân trở lại đúng mẫu để kiểm.
Ví dụ 5. Chữ số 0 cần thiết
Tìm lỗi
Bạn viết $\frac{6}{100}=0{,}6$. Sửa.
Một gợi ý nhỏ
$\frac{6}{100}$ là 6 phần trăm.
Cùng tìm lời giải
- $\frac{6}{100}$ là 6 phần trăm.
- 0,6 là 6 phần mười, bằng $\frac{60}{100}$.
- Số đúng là 0,06.
Tự kiểm
0,06 có 0 ở hàng phần mười và 6 ở hàng phần trăm.
Ví dụ 6. Đi ngược về phân số
Suy luận
Viết 0,032 thành phân số có mẫu 1000.
Một gợi ý nhỏ
Có ba chữ số sau dấu phẩy.
Cùng tìm lời giải
- Có ba chữ số sau dấu phẩy.
- Chúng biểu diễn 32 phần nghìn.
- $0{,}032=\frac{32}{1000}$.
Tự kiểm
Không bỏ số 0 ở hàng phần mười trước khi xác định giá trị.
Ví dụ 7. Một băng chia mười phần
Tranh bằng lời
Băng đơn vị chia 10 phần bằng nhau, tô 9 phần. Viết phần tô bằng số thập phân.
Một gợi ý nhỏ
Phần tô là $\frac{9}{10}$ đơn vị.
Cùng tìm lời giải
- Phần tô là $\frac{9}{10}$ đơn vị.
- Chín phần mười được viết 0,9.
- Phần chưa tô là 0,1 đơn vị.
Tự kiểm
$0{,}9+0{,}1=1$.
Thử sức thêm · Đọc và giải thích
Ví dụ 8. Cùng số chữ số chưa đủ
So sánh ý nghĩa
0,05 và 0,50 có bằng nhau không?
Một gợi ý nhỏ
$0{,}05=\frac{5}{100}$.
Cùng tìm lời giải
- $0{,}05=\frac{5}{100}$.
- $0{,}50=\frac{50}{100}$.
- Hai số không bằng nhau; 0,05 nhỏ hơn 0,50.
Tự kiểm
Chữ số 5 ở hai hàng khác nhau.
Em tự thử
Bốn bài đầu giữ nhiệm vụ của phiếu; bốn bài sau thêm cách hỏi và tình huống. Viết câu trả lời trước khi mở lời giải. Với đo đạc, vẽ hoặc khảo sát, ghi kết quả em thực sự làm được.
Bài 1
Củng cố
Băng trong hình là một đơn vị. Viết phần màu bằng phân số thập phân rồi bằng số thập phân.

Một gợi ý nhỏ
Mẫu 10,100,1000 ứng với hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.
Đối chiếu lời giải
- Mẫu 10,100,1000 ứng với hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.
- $\frac{7}{10}=0{,}7$.
- Đối chiếu từng hàng hoặc đổi trở lại phân số thập phân để kiểm.
Tự kiểm
Đối chiếu từng hàng hoặc đổi trở lại phân số thập phân để kiểm.
Bài 2
Củng cố
Viết 9/100 và 43/1000 thành số thập phân.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 10,100,1000 ứng với hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.
Đối chiếu lời giải
- Mẫu 10,100,1000 ứng với hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.
- $\frac{9}{100}=0{,}09$
- $\frac{43}{1000}=0{,}043$.
Tự kiểm
Đối chiếu từng hàng hoặc đổi trở lại phân số thập phân để kiểm.
Bài 3
Củng cố
Viết 0,6 và 0,025 thành phân số có mẫu 10 hoặc 1000 tương ứng.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 10,100,1000 ứng với hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.
Đối chiếu lời giải
- Mẫu 10,100,1000 ứng với hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.
- $0{,}6=\frac{6}{10}$
- $0{,}025=\frac{25}{1000}$.
Tự kiểm
Đối chiếu từng hàng hoặc đổi trở lại phân số thập phân để kiểm.
Bài 4
Củng cố
Bạn viết 5/100 thành 0,5. Dựa vào hàng phần trăm để sửa.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 10,100,1000 ứng với hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.
Đối chiếu lời giải
- Mẫu 10,100,1000 ứng với hàng phần mười, phần trăm, phần nghìn.
- $\frac{5}{100}=0{,}05$. Số 0,5 là $\frac{5}{10}=\frac{50}{100},$ không phải $\frac{5}{100}$.
- Đối chiếu từng hàng hoặc đổi trở lại phân số thập phân để kiểm.
Tự kiểm
Đối chiếu từng hàng hoặc đổi trở lại phân số thập phân để kiểm.
Bài 5. Từ phần đến số 1
Đổi biểu diễn
Viết $\frac{5}{10}$ thành số thập phân.
| Phân số | Số thập phân |
|---|---|
| $\frac{5}{10}$ | 0,5 |
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân.
Đối chiếu lời giải
- Mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân.
- Giữ giá trị 5 phần mười.
- $\frac{5}{10}=0{,}5$.
Tự kiểm
Đổi số thập phân trở lại đúng mẫu để kiểm.
Bài 6. Từ phần đến số 2
Đổi biểu diễn
Viết $\frac{8}{100}$ thành số thập phân.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 100 ứng với hai chữ số ở phần thập phân.
Đối chiếu lời giải
- Mẫu 100 ứng với hai chữ số ở phần thập phân.
- Giữ giá trị 8 phần trăm.
- $\frac{8}{100}=0{,}08$.
Tự kiểm
Đổi số thập phân trở lại đúng mẫu để kiểm.
Bài 7. Từ phần đến số 3
Đổi biểu diễn
Viết $\frac{29}{1000}$ thành số thập phân.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 1000 ứng với ba chữ số ở phần thập phân.
Đối chiếu lời giải
- Mẫu 1000 ứng với ba chữ số ở phần thập phân.
- Giữ giá trị 29 phần nghìn.
- $\frac{29}{1000}=0{,}029$.
Tự kiểm
Đổi số thập phân trở lại đúng mẫu để kiểm.
Bài 8. Từ phần đến số 4
Đổi biểu diễn
Viết $\frac{17}{10}$ thành số thập phân.
Một gợi ý nhỏ
Mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân.
Đối chiếu lời giải
- Mẫu 10 ứng với một chữ số ở phần thập phân.
- Giữ giá trị 17 phần mười.
- $\frac{17}{10}=1{,}7$.
Tự kiểm
Đổi số thập phân trở lại đúng mẫu để kiểm.
Dừng lại và tự kiểm
Em có thể giải thích bằng lời của mình và chỉ ra cách kiểm kết quả không?
Ba câu em tự hỏi
- Em đã đọc đủ dữ kiện và điều cần tìm chưa?
- Vì sao cách làm của em phù hợp với điều kiện của đề?
- Em có thể kiểm bằng cách khác hoặc chỉ ra chỗ cần sửa không?
Chọn bước tiếp theo
Nếu còn vướng, xem lại hai ví dụ đầu rồi giải một bài tương tự bằng cách diễn đạt của riêng em. Với bài tìm lỗi, hãy chỉ rõ bước sai và lí do sửa, không chỉ chép đáp số.
Dành cho người lớn · Gợi hỏi để trẻ tự giải thích
Để trẻ thử trước. Hỏi “Con biết điều gì?”, “Vì sao con chọn cách ấy?” hoặc “Con kiểm tra bằng cách nào?”. Chấp nhận cách làm khác nếu đúng dữ kiện và ý nghĩa toán học.
Ghi nhận phần trẻ tự giải thích và phần đã được hỗ trợ. Với hoạt động thực hành, dùng số liệu thực tế; số trong tình huống minh họa không phải kết quả quan sát của trẻ. Tập trung vào cách hiểu và khả năng tự sửa.
Tải học liệu miễn phí
Bộ phiếu và hướng dẫn dành cho mô-đun “Cấu tạo, đọc và viết số thập phân”. Bài web có thêm ví dụ và bài luyện để tự học.