Đến nội dung chính

Cùng em học toán · Lớp 3

Nhận ra trung điểm của đoạn thẳng

Trung điểm cần hai điều kiện cùng đúng: ở giữa và hai phần bằng nhau.

Hiểu từng bướcThực hành và tự kiểm
Điểm và đoạn thẳngCác điểm và đoạn nối theo đúng thứ tự; dùng dữ kiện đã ghi, không đo pixel.AMB4 cm4 cm

Người lớn có thể đọc yêu cầu nếu cần. Em nói điều mình nhận ra và tự làm phần viết,vẽ trên giấy. Chọn một phần vừa sức rồi nghỉ khi cần.

Bắt đầu từ điều em đã biết

Điều em sẽ khám phá

Dùng hai điều kiện ở giữa và hai phần bằng nhau để nhận ra trung điểm.

Trước khi bắt đầu

Biết điểm ở giữa; đo độ dài cm.

Chuẩn bị một góc học nhỏ

  • Thước cm, giấy bút.
  • Dải giấy thẳng.
Kiểm ở giữaĐiểm phải thuộc phần trong đoạn nối hai đầu.
Kiểm bằng nhauĐo hai phần hoặc chập giấy để so.
Kết hợpChỉ gọi trung điểm khi cả hai đều đúng.

Cùng học qua năm tình huống

Ví dụ đầu có hướng dẫn mở sẵn. Với các ví dụ sau, em quan sát và thử trước rồi mở cách kiểm tra.

1. Hai phần bằng nhau

Cùng làm mẫu

M ở giữa A và B, AM = MB = 4 cm. M có là trung điểm AB không?

Điểm và đoạn thẳngCác điểm và đoạn nối theo đúng thứ tự; dùng dữ kiện đã ghi, không đo pixel.AMB4 cm4 cm
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Cùng kiểm tra từng bước
  1. M thuộc phần trong đoạn AB.
  2. Hai khoảng đã cho bằng nhau.
  3. Cần đồng thời ở giữa và chia hai phần bằng nhau.
Có, M là trung điểm AB.
Cách tự kiểmĐối chiếu cả hai điều kiện; chỉ một điều kiện chưa đủ.

2. Ở giữa nhưng chưa đều

Khám phá tiếp

M nằm trên AB, AM = 2 cm, MB = 5 cm. M có là trung điểm AB không?

Điểm và đoạn thẳngCác điểm và đoạn nối theo đúng thứ tự; dùng dữ kiện đã ghi, không đo pixel.AMB2 cm5 cm
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Kiểm riêng vị trí và độ dài hai phần.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. M thuộc phần trong đoạn AB.
  2. Hai khoảng đã cho không bằng nhau: 2 cm khác 5 cm.
  3. Cần đồng thời ở giữa và chia hai phần bằng nhau.
Không; chưa đủ cả hai điều kiện.
Cách tự kiểmĐối chiếu cả hai điều kiện; chỉ một điều kiện chưa đủ.

3. Bằng nhau nhưng ngoài đoạn

Khám phá tiếp

H cách A và B cùng 3 cm nhưng không thuộc đoạn AB. H có là trung điểm AB không?

Điểm và đoạn thẳngCác điểm và đoạn nối theo đúng thứ tự; dùng dữ kiện đã ghi, không đo pixel.AHB3 cm3 cm
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Kiểm riêng vị trí và độ dài hai phần.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. H không thuộc đoạn AB.
  2. Hai khoảng đã cho bằng nhau.
  3. Cần đồng thời ở giữa và chia hai phần bằng nhau.
Không; chưa đủ cả hai điều kiện.
Cách tự kiểmĐối chiếu cả hai điều kiện; chỉ một điều kiện chưa đủ.

4. Đo đoạn 8 cm

Khám phá tiếp

AB dài 8 cm. M trên AB cách A 4 cm. MB dài bao nhiêu, M là điểm gì?

Điểm và đoạn thẳngCác điểm và đoạn nối theo đúng thứ tự; dùng dữ kiện đã ghi, không đo pixel.AMB4 cm
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Kiểm riêng vị trí và độ dài hai phần.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. AB dài 8 cm, AM dài 4 cm.
  2. MB = 8 − 4 = 4 cm.
  3. M ở giữa và AM = MB nên M là trung điểm AB.
MB = 4 cm; M là trung điểm AB.
Cách tự kiểmĐối chiếu cả hai điều kiện; chỉ một điều kiện chưa đủ.

5. Nếp gập dải giấy

Khám phá tiếp

Gập dải giấy cho hai đầu trùng nhau. Nếp gập chia hai phần trùng khít. Vì sao điểm nếp là trung điểm?

Điểm và đoạn thẳngCác điểm và đoạn nối theo đúng thứ tự; dùng dữ kiện đã ghi, không đo pixel.AMB3 cm3 cm
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Kiểm riêng vị trí và độ dài hai phần.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Hai đầu dải giấy đã được chập trùng.
  2. Nếp ở trong dải và hai phần chập khít nên bằng nhau.
  3. Điểm nếp vừa ở giữa vừa chia hai phần bằng nhau.
Điểm nếp là trung điểm vì thỏa cả hai điều kiện.
Cách tự kiểmĐối chiếu cả hai điều kiện; chỉ một điều kiện chưa đủ.

Bốn việc em tự làm

Chọn một việc trước. Phần gợi ý và đáp án được mở riêng để em có thời gian tự nghĩ.

1. Kiểm hai điều kiện

Em tự làm

N ở trên đoạn PQ như hình. N có là trung điểm không?

Điểm và đoạn thẳngCác điểm và đoạn nối theo đúng thứ tự; dùng dữ kiện đã ghi, không đo pixel.PNQ3 cm3 cm
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Em thử trước nhéEm tự làm theo yêu cầu trước khi mở phần kiểm tra. Với phần đọc, hãy nói giá trị hoặc điều em nhận ra; với phần viết,vẽ, hãy thử trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

So hai phần sau khi kiểm vị trí.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. N ở giữa P và Q.
  2. PN = 3 cm, NQ = 3 cm; hai phần bằng nhau.
  3. Kết luận bằng cả vị trí lẫn độ dài.
Có, N là trung điểm.
Cách tự kiểmĐổi chiều đọc đoạn, hai số đo vẫn vậy.

2. Kiểm hai điều kiện

Em tự làm

N ở trên đoạn PQ như hình. N có là trung điểm không?

Điểm và đoạn thẳngCác điểm và đoạn nối theo đúng thứ tự; dùng dữ kiện đã ghi, không đo pixel.PNQ2 cm4 cm
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Em thử trước nhéEm tự làm theo yêu cầu trước khi mở phần kiểm tra. Với phần đọc, hãy nói giá trị hoặc điều em nhận ra; với phần viết,vẽ, hãy thử trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

So hai phần sau khi kiểm vị trí.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. N ở giữa P và Q.
  2. PN = 2 cm, NQ = 4 cm; hai phần khác nhau.
  3. Kết luận bằng cả vị trí lẫn độ dài.
Không, hai phần chưa bằng nhau.
Cách tự kiểmĐổi chiều đọc đoạn, hai số đo vẫn vậy.

3. Vẽ và đo

Em tự làm

Vẽ AB dài 8 cm. Đánh M cách A 4 cm trên đoạn rồi đo MB.

Em thử trước nhéEm tự làm theo yêu cầu trước khi mở phần kiểm tra. Với phần đọc, hãy nói giá trị hoặc điều em nhận ra; với phần viết,vẽ, hãy thử trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Đo cùng đoạn bằng thước thật.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Kẻ AB dài 8 cm.
  2. Đặt M trên AB tại 4 cm từ A.
  3. Đo MB được 4 cm, kiểm M ở giữa.
MB = 4 cm; M là trung điểm AB.
Cách tự kiểmChập hai nửa trên dải giấy nếu có.

4. Gập để kiểm

Em tự làm

Gập dải giấy để hai đầu trùng nhau, mở và đánh dấu nếp. Kiểm hai phần.

Em thử trước nhéEm tự làm theo yêu cầu trước khi mở phần kiểm tra. Với phần đọc, hãy nói giá trị hoặc điều em nhận ra; với phần viết,vẽ, hãy thử trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Giữ hai đầu thật sự trùng trước khi miết.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Chập hai đầu, miết nếp.
  2. Mở và đánh dấu điểm nếp trên đoạn giữa hai đầu.
  3. Chập lại hoặc đo hai phần để kiểm bằng nhau.
Điểm nếp là trung điểm nếu nằm giữa và hai phần bằng nhau.
Cách tự kiểmĐo lại từ mỗi đầu tới nếp.

Dùng điều vừa học

Giải thích bằng dải giấy

Làm trung điểm trên dải giấy và chỉ từng điều kiện cho người khác.

Gợi ý để cùng thực hiện
  • Chập hai đầu.
  • Đánh dấu nếp.
  • Nêu ở giữa và hai phần bằng nhau.

Hai điều kiện được chỉ rõ trên dải thật.

Cùng đồng hành với em

Gợi một điều mỗi lần, rồi chờ em thử.

Chỉ cần ở giữa là trung điểm.

Cho so hai phần 2 cm và 5 cm.

Chỉ cần cách đều dù ngoài đoạn.

Kiểm điểm có nằm trên đoạn nối hai đầu không.

Chọn mức phù hợp và quan sát cách em làm
  • Trẻ luôn xét hai điều kiện.
  • Trẻ dùng thước hoặc chập giấy để kiểm.

Dễ hơn một chút

Dải gấp đôi rõ ràng.

Thử thêm khi đã quen

Một ví dụ ở giữa nhưng hai phần khác nhau.

Phiếu luyện và bước tiếp theo

Học liệu miễn phí đi kèm

Có thể dùng phiếu khi muốn làm trên giấy. Bài học trên web vẫn học được mà không cần in.

Học liệu miễn phí do Cùng Học Toán tự biên soạn.

Nhìn rõ · Thử làm · Tự kiểm tra · cunghoctoan.com