Đến nội dung chính

Cùng em học toán · Lớp 3

Tìm tâm của hình tròn

Tâm có thể được cho sẵn, tìm bằng gập giấy hoặc giữ cố định khi vẽ compa.

Hiểu từng bướcThực hành và tự kiểm
Hình tròn và các đoạnTâm được đánh dấu; các đoạn và điểm trên đường tròn theo hình.HO

Người lớn có thể đọc yêu cầu nếu cần. Em nói điều mình nhận ra và tự làm phần viết,vẽ trên giấy. Chọn một phần vừa sức rồi nghỉ khi cần.

Bắt đầu từ điều em đã biết

Điều em sẽ khám phá

Nhận biết tâm của hình tròn qua hình và thao tác gập giấy.

Trước khi bắt đầu

Nhận ra hình tròn; biết điểm.

Chuẩn bị một góc học nhỏ

  • Hình tròn giấy, compa.
  • Giấy bút.
Xác định mốcĐọc tâm đã cho hoặc chọn điểm đặt compa.
Tìm bằng gậpHai nếp gập chia đôi đúng hình gặp nhau tại tâm.
Ghi tênĐánh dấu tâm rõ, tên có thể khác O.

Cùng học qua năm tình huống

Ví dụ đầu có hướng dẫn mở sẵn. Với các ví dụ sau, em quan sát và thử trước rồi mở cách kiểm tra.

1. Tâm được đánh dấu

Cùng làm mẫu

Trong hình có tâm được ký hiệu O và điểm H. Chỉ tâm rồi đọc tên.

Hình tròn và các đoạnTâm được đánh dấu; các đoạn và điểm trên đường tròn theo hình.HO
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Cùng kiểm tra từng bước
  1. Đọc dữ kiện tâm được ký hiệu O.
  2. Chỉ đúng dấu O ở giữa hình tròn.
  3. H là điểm khác ở bên trong, không phải tâm.
Tâm là O.
Cách tự kiểmGập chập hoặc đối chiếu dấu đặt đầu nhọn trên giấy thật.

2. Hai nếp gập

Khám phá tiếp

Gập hình tròn giấy làm hai nửa trùng nhau theo hai hướng khác nhau. Tìm tâm thế nào?

Hình tròn và các đoạnTâm được đánh dấu; các đoạn và điểm trên đường tròn theo hình.ABCDO
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Tìm mốc tâm đã cho, nếp gấp hoặc đầu nhọn cố định.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Gập một lần cho hai phần chập khít, mở ra.
  2. Gập theo hướng khác cũng cho hai phần trùng nhau.
  3. Hai nếp gấp gặp nhau tại tâm.
Tâm ở giao điểm hai nếp gấp.
Cách tự kiểmGập chập hoặc đối chiếu dấu đặt đầu nhọn trên giấy thật.

3. Bên trong chưa chắc là tâm

Khám phá tiếp

H ở trong hình tròn. Có phải cứ ở trong là tâm không?

Hình tròn và các đoạnTâm được đánh dấu; các đoạn và điểm trên đường tròn theo hình.HO
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Tìm mốc tâm đã cho, nếp gấp hoặc đầu nhọn cố định.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Nhận ra H thuộc phần trong hình.
  2. Tâm đã được xác định là O, H khác O.
  3. Vị trí bên trong là chưa đủ để gọi tâm.
Không. H ở trong nhưng khác tâm O.
Cách tự kiểmGập chập hoặc đối chiếu dấu đặt đầu nhọn trên giấy thật.

4. Đổi tên tâm

Khám phá tiếp

Dùng compa vẽ đường tròn với tâm K trên giấy. Đánh tâm ở đâu?

Hình tròn và các đoạnTâm được đánh dấu; các đoạn và điểm trên đường tròn theo hình.K
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Tìm mốc tâm đã cho, nếp gấp hoặc đầu nhọn cố định.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Chọn một điểm K.
  2. Giữ đầu nhọn ở K và quay bút quanh điểm ấy.
  3. Điểm cố định K là tâm, không cần tên O.
Đánh K tại chỗ đặt đầu nhọn compa cố định.
Cách tự kiểmGập chập hoặc đối chiếu dấu đặt đầu nhọn trên giấy thật.

5. Kiểm dấu tâm sau vẽ

Khám phá tiếp

Bạn đánh một dấu gần tâm rồi gọi là tâm. Cần đối chiếu mốc nào khi vẽ bằng compa?

Hình tròn và các đoạnTâm được đánh dấu; các đoạn và điểm trên đường tròn theo hình.ABO
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Tìm mốc tâm đã cho, nếp gấp hoặc đầu nhọn cố định.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Nhớ vị trí đầu nhọn được giữ cố định.
  2. Tâm là chính vị trí ấy.
  3. Đánh dấu tại đúng mốc, không dịch sang chỗ khác.
Đối chiếu đúng điểm đặt đầu nhọn compa, không chọn một điểm gần đó.
Cách tự kiểmGập chập hoặc đối chiếu dấu đặt đầu nhọn trên giấy thật.

Bốn việc em tự làm

Chọn một việc trước. Phần gợi ý và đáp án được mở riêng để em có thời gian tự nghĩ.

1. Đọc tên tâm

Em tự làm

Tâm của hình này được ghi K. Chỉ rồi đọc tên tâm.

Hình tròn và các đoạnTâm được đánh dấu; các đoạn và điểm trên đường tròn theo hình.K
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Em thử trước nhéEm tự làm theo yêu cầu trước khi mở phần kiểm tra. Với phần đọc, hãy nói giá trị hoặc điều em nhận ra; với phần viết,vẽ, hãy thử trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Tâm có thể dùng tên khác O.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Tìm dấu K.
  2. Chỉ đúng điểm được cho là tâm.
  3. Đọc tâm K.
Tâm K.
Cách tự kiểmĐối chiếu dấu tâm đã cho.

2. Điểm H bên trong

Em tự làm

H có nhất thiết là tâm chỉ vì ở trong hình không?

Hình tròn và các đoạnTâm được đánh dấu; các đoạn và điểm trên đường tròn theo hình.HO
Hình minh họa giúp em quan sát. Khi thực hành, dùng dụng cụ thật phù hợp và ghi kết quả trên giấy.
Em thử trước nhéEm tự làm theo yêu cầu trước khi mở phần kiểm tra. Với phần đọc, hãy nói giá trị hoặc điều em nhận ra; với phần viết,vẽ, hãy thử trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Không đồng nhất bên trong với chính giữa đã xác định.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. H ở trong hình.
  2. Tâm đã cho là O.
  3. H khác O nên không là tâm.
Không; trong mẫu này tâm là O, không phải H.
Cách tự kiểmChỉ hai dấu khác nhau.

3. Gập giấy tìm tâm

Em tự làm

Gập hình tròn giấy theo hai hướng để tìm tâm.

Em thử trước nhéEm tự làm theo yêu cầu trước khi mở phần kiểm tra. Với phần đọc, hãy nói giá trị hoặc điều em nhận ra; với phần viết,vẽ, hãy thử trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Mỗi lượt phải chập hai phần trùng khít.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Gập lần đầu rồi mở.
  2. Gập theo hướng khác rồi mở.
  3. Đánh giao điểm hai nếp là tâm.
Tâm tại giao điểm hai nếp gập đúng.
Cách tự kiểmGập lại để kiểm hai nửa trùng nhau.

4. Tâm em chọn

Em tự làm

Vẽ bằng compa với tâm khác O và ghi tên tâm.

Em thử trước nhéEm tự làm theo yêu cầu trước khi mở phần kiểm tra. Với phần đọc, hãy nói giá trị hoặc điều em nhận ra; với phần viết,vẽ, hãy thử trên giấy.
Một gợi ý nhỏ

Đánh mốc trước khi quay.

Cùng kiểm tra từng bước
  1. Chọn và ghi tên một điểm.
  2. Đặt đầu nhọn cố định tại đó.
  3. Quay compa, giữ mốc tâm được đánh rõ.
Tên tâm khớp điểm đầu nhọn đã cố định.
Cách tự kiểmĐối chiếu dấu tâm với điểm đặt dụng cụ.

Dùng điều vừa học

Tâm từ hai cách

Tìm tâm hình tròn giấy bằng gập rồi đối chiếu dấu tâm lúc vẽ nếu có.

Gợi ý để cùng thực hiện
  • Gập đúng hai lần.
  • Đánh giao điểm.
  • So với mốc đầu nhọn.

Hai cách phù hợp trên sản phẩm được chuẩn bị đúng.

Cùng đồng hành với em

Gợi một điều mỗi lần, rồi chờ em thử.

Gọi mọi điểm bên trong là tâm.

Đặt thêm H lệch tâm để trẻ chỉ hai điểm khác nhau.

Gập không chập khít.

Chỉnh hai nửa trùng trước khi miết nếp.

Chọn mức phù hợp và quan sát cách em làm
  • Trẻ đọc tên tâm.
  • Trẻ dùng mốc thật để kiểm.

Dễ hơn một chút

Hình đã cho tâm rõ.

Thử thêm khi đã quen

Tâm mang tên khác O.

Phiếu luyện và bước tiếp theo

Học liệu miễn phí đi kèm

Có thể dùng phiếu khi muốn làm trên giấy. Bài học trên web vẫn học được mà không cần in.

Học liệu miễn phí do Cùng Học Toán tự biên soạn.

Nhìn rõ · Thử làm · Tự kiểm tra · cunghoctoan.com