Đo góc sáu mươi và chín mươi độ
Cùng Học Toán · Lớp 4 · L4-29-B3
Đo góc sáu mươi và chín mươi độ
Dùng thước đo góc để đo góc 60° và 90° không ghi sẵn đáp số. Em sẽ nhìn dữ kiện, thử từng bước và nói lại cách tự kiểm.
Em sẽ làm được
Dùng thước đo góc để đo góc 60° và 90° không ghi sẵn đáp số.
Cần biết trước
Biết đặt tâm, tia gốc và chọn thang của thước đo góc.
Chuẩn bị
Thước đo góc, êke, bút, bản in; không dùng kích thước pixel làm số đo.
Nhìn cho rõ, làm từng bước
Bắt đầu từ những điều em đã biết. Hai ví dụ đầu được mở lời giải để em theo dõi cách nghĩ.
Ví dụ 1. Một góc 60 độ
Cùng khám phá
Trên hình thước, tia gốc bắt đầu 0 bên phải, tia kia qua 60. Nêu số đo và loại góc.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Em bắt đầu đọc ở đầu nào?
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Chọn thang có 0 trên tia bên phải.
Cùng làm từng bước
- Kiểm tâm thước trùng O.
- Kiểm tia bên phải đi qua 0.
- Theo thang từ 0 đến tia còn lại, đọc 60.
- Số đo là $60^\circ$; bé hơn $90^\circ$ nên là góc nhọn.
Góc trong hình nhỏ hơn góc vuông, phù hợp 60 độ.
Ví dụ 2. Đối chiếu góc 90 độ
Cùng khám phá
Một tia đi qua 0, tia còn lại qua 90 trên thước đặt đúng. Dùng êke kiểm thế nào?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Góc vuông của êke là mốc đối chiếu.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Phải so cả hai cạnh cùng đỉnh.
Cùng làm từng bước
- Đọc số đo là $90^\circ$.
- Đặt đỉnh góc vuông của êke trùng đỉnh góc.
- Hai cạnh góc vuông của êke trùng hai tia.
- Hai cách kiểm cùng xác nhận góc vuông.
Nếu không khớp, đặt lại tâm/cạnh dụng cụ, chưa sửa số theo cảm giác.
Đổi cách nhìn, hiểu sâu hơn
Có thể đọc hình, lập bảng, tìm lỗi hoặc thử một tình huống khác. Mỗi câu hỏi đều có gợi ý riêng để em tự bắt đầu.
Ví dụ 3. Chọn 60 hay 120
Cùng khám phá
Bạn đọc một góc nhọn là 120 độ vì dùng thang còn lại. Em sửa thế nào?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Dùng loại góc để phát hiện số không hợp lí.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Số đúng vừa phải đúng thang, vừa đúng phía góc vuông.
Cùng làm từng bước
- Nhận góc bé hơn góc vuông.
- 120 độ lớn hơn 90 độ nên không phù hợp độ mở ấy.
- Chọn lại thang có 0 trên tia gốc.
- Đọc được 60 độ; kết quả hợp loại góc nhọn.
Không chỉ đổi số 60/120; phải nêu đúng thang bắt đầu từ 0.
Ví dụ 4. Tự tạo một góc vuông
Cùng khám phá
Em dùng êke kẻ góc vuông rồi đo bằng thước đo góc. Cần ghi gì?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Dùng hai dụng cụ để kiểm cùng một góc.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đừng ghi 90 trước khi đặt thước.
Cùng làm từng bước
- Kẻ hai tia theo hai cạnh góc vuông của êke.
- Giữ đúng đỉnh chung.
- Đặt thước đo góc: tâm trùng đỉnh, một tia qua 0.
- Nếu thao tác đúng, đọc 90 độ; ghi số đo thật và điều đã kiểm.
Số đọc khác 90 độ cần kiểm lại cách đặt hoặc nét vẽ.
Ví dụ 5. Độ mở không theo nét dài
Đổi cách nhìn
Hai bản vẽ cùng góc 40 độ; bản thứ hai kéo dài hai tia. Số đo có đổi không?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Tia có thể vẽ dài hoặc ngắn hơn.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Số đo góc gắn với hướng hai tia, không gắn chiều dài nét.
Cùng làm từng bước
- Đỉnh chung và hai hướng được giữ nguyên.
- Chỉ độ dài phần nét thay đổi.
- Độ mở không thay đổi.
- Cả hai góc có cùng số đo.
Đặt đúng thước lên hai bản sẽ đọc cùng số nếu nét vẽ chính xác.
Ví dụ 6. Kiểm một kết quả ghi nhầm
Tìm lỗi
Bạn ghi số đo góc là 8 cm. Em chỉ chỗ cần hỏi lại.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đơn vị nói em đang đo đại lượng nào.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Thước thẳng và thước đo góc có chức năng khác nhau.
Cùng làm từng bước
- cm là đơn vị đo độ dài.
- Góc cần được đo độ mở bằng đơn vị độ.
- Hỏi lại bạn đã dùng dụng cụ nào và đo đại lượng nào.
- Đo lại bằng thước đo góc rồi ghi số kèm ký hiệu độ.
Không chỉ đổi cm thành độ mà giữ số 8; phải kiểm cách đo.
Ví dụ 7. Xoay cả tờ giấy
Thao tác
Một góc vuông được xoay cả tờ giấy. Góc có thôi là góc vuông không?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Em so hai tia với nhau, không so riêng một tia với mép bàn.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đặt lại êke theo hướng mới.
Cùng làm từng bước
- Cả hai tia xoay cùng với tờ giấy.
- Độ mở giữa hai tia vẫn giữ nguyên.
- Góc vẫn là góc vuông.
- Có thể xoay êke để đặt trùng góc, không buộc êke nằm ngang.
Tư thế trên trang không phải điều kiện phân loại.
Ví dụ 8. Đủ dữ kiện chưa?
Thử thêm
Một hình chỉ cho một tia và ghi độ dài 6 cm. Đã xác định được một góc chưa?
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đếm số tia được mô tả.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Hai tia và gốc chung là dữ kiện cần có.
Cùng làm từng bước
- Một góc cần hai tia chung gốc.
- Hình mới có một tia nên thiếu tia thứ hai.
- Độ dài phần nét không thay cho độ mở.
- Cần thêm tia và đỉnh chung mới nói được góc đang xét.
Không tự đoán góc từ con số độ dài.
Em tự thử, có người dẫn đường
Bốn câu đầu giữ nội dung luyện tập gốc. Em làm trên giấy hoặc nói cách nghĩ; mở từng gợi ý trước khi xem lời giải đầy đủ.
Bài 1. Nhiệm vụ 1
Củng cố
Dùng thước đo góc đo góc trong hình. Ghi số đo và loại góc.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đừng bắt đầu từ đầu 180.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Tia gốc của hình nằm bên phải.
Đối chiếu lời giải
- Đặt tâm thước trùng đỉnh hình.
- Cho tia nằm ngang bên phải qua 0.
- Đọc thang tăng từ 0 đến tia nghiêng:60 độ.
- Góc 60 độ là góc nhọn.
60 độ bé hơn 90 độ, phù hợp độ mở.
Bài 2. Nhiệm vụ 2
Củng cố
Dùng thước đo góc đo góc trong hình. Dùng êke để kiểm thêm.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
So bằng êke sau khi đo.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Êke cần đặt đúng đỉnh và cả hai cạnh.
Đối chiếu lời giải
- Đặt tâm và tia gốc đúng vị trí.
- Đọc góc 90 độ.
- Đặt góc vuông của êke lên đỉnh ấy.
- Hai cạnh êke trùng hai tia, xác nhận góc vuông.
Hai cách kiểm cùng phù hợp nếu dụng cụ đặt đúng.
Bài 3. Nhiệm vụ 3
Củng cố
Dùng êke tạo một góc vuông trên giấy. Đặt thước đo góc lên góc vừa vẽ và ghi kết quả.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Em đang kiểm chính góc vừa vẽ.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Giữ thước/êke ổn định khi kẻ.
Đối chiếu lời giải
- Dùng hai cạnh góc vuông của êke để kẻ hai tia.
- Đặt tâm thước đo góc tại đỉnh vừa kẻ.
- Canh một tia qua 0.
- Đọc 90 độ nếu nét vẽ và cách đặt đúng; ghi kết quả thật.
Số khác 90 cần kiểm lại thao tác, không tự sửa số khi chưa kiểm.
Bài 4. Nhiệm vụ 4
Củng cố
Một góc ở nhiệm vụ 1 được bạn đọc 120° vì nhìn thang ngược. Em nêu cách chọn lại thang và kết quả.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Dùng hình loại góc để phát hiện lỗi.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Thang cần bắt đầu 0 trên tia gốc.
Đối chiếu lời giải
- Nhận hình là góc nhọn.
- 120 độ lớn hơn góc vuông nên không phù hợp.
- Từ 0 trên tia bên phải, đọc tới tia kia.
- Kết quả đúng là 60 độ.
Lý do sửa là chọn lại thang đúng chứ không chỉ đổi số.
Bài 5. Phân loại theo mốc
Cùng khám phá
Một góc được đo đúng là 50 độ. So với góc vuông rồi nêu loại.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
So số đo với 90 độ.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Bé hơn góc vuông là nhọn.
Đối chiếu lời giải
- Số đo là $50^\circ$.
- Vì $50<90$, góc bé hơn góc vuông.
- Góc này là góc nhọn.
- Độ dài hai tia không làm thay đổi kết luận.
Đọc đúng đơn vị độ, không đổi thành cm.
Bài 6. Một số đo cần kiểm
Cùng khám phá
Bạn thấy góc tù nhưng ghi 65 độ. Cần kiểm điều gì?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
So số đã ghi với mốc góc vuông.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Một góc tù phải lớn hơn 90 độ.
Đối chiếu lời giải
- $65<90$ nên số ghi chỉ một góc nhọn.
- Số ghi không phù hợp nhận dạng góc tù.
- Đặt lại tâm và tia qua 0.
- Chọn đúng thang rồi đọc lại, không giữ số cũ chỉ vì đã ghi.
Kết luận cuối dùng số đo sau khi kiểm dụng cụ.
Bài 7. Ghi một lần đo thật
Cùng khám phá
Tự tạo một góc bằng hai que, ghi dự đoán rồi lập bảng số đo.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Giữ góc không đổi trong lúc đặt dụng cụ.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Bảng có cột dự đoán và cột số đo riêng.
Đối chiếu lời giải
- Cố định hai que tại một đầu chung.
- Ghi dự đoán loại góc.
- Đo đúng tâm và tia gốc, ghi số đọc thật.
- Đối chiếu số đo với loại góc đã dự đoán.
Nếu chưa đo, chỉ ghi kế hoạch và chưa có số đo thật.
Bài 8. Hai điều kiện
Cùng khám phá
Bạn đã đặt một tia qua 0 nhưng tâm thước lệch đỉnh. Đã đủ để đọc góc chưa?
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Kiểm cả tâm lẫn vạch 0.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đúng một vị trí chưa thay được vị trí kia.
Đối chiếu lời giải
- Một tia qua 0 là điều kiện cần.
- Tâm lệch đỉnh nên điều kiện thứ hai chưa đúng.
- Đặt lại tâm trùng đỉnh nhưng vẫn giữ tia gốc qua 0.
- Khi hai vị trí cùng đúng mới đọc số.
Đánh dấu đỉnh trước giúp nhìn tâm có trùng hay không.
Nói lại để nhớ lâu
Em thử giải thích cách làm và cách kiểm, rồi chọn việc cần luyện thêm.
Em tự hỏi
- Em đã đọc đúng điều cần làm và dữ kiện chưa?
- Mỗi bước em viết có giữ đúng đơn vị hoặc đặc điểm đang kiểm không?
- Em có một cách kiểm lại toàn bộ kết quả không?
Dành cho người lớn · Hỏi để em tự nghĩ
Cho em thử trước, rồi dùng một câu hỏi gợi mở phù hợp:
- Em dựa vào dữ kiện hoặc thao tác nào để kết luận?
- Nếu kết quả chưa khớp, em muốn kiểm lại bước nào trước?
Có thể dùng đồ vật hoặc hình vẽ để giải thích lại. Chấp nhận cách khác nếu giữ đúng dữ kiện và em tự kiểm được kết quả.
Mang bài học ra trang giấy
Tải bộ phiếu theo chủ đề để tự làm; hình minh hoạ và các gợi ý bổ sung được đọc trực tiếp trên trang này.