Đổi và tính các số đo độ dài
Cùng Học Toán · Lớp 4 · L4-36-B1
Đổi và tính các số đo độ dài
Chuyển đổi và tính với mm, cm, dm, m, km. Em sẽ nhìn dữ kiện, thử từng bước và nói lại cách tự kiểm.
Em sẽ làm được
Chuyển đổi và tính với mm, cm, dm, m, km.
Cần biết trước
Biết các đơn vị độ dài và nhân/chia 10, 100, 1000.
Chuẩn bị
Thước, giấy, bút.
Nhìn cho rõ, làm từng bước
Bắt đầu từ những điều em đã biết. Hai ví dụ đầu được mở lời giải để em theo dõi cách nghĩ.
Ví dụ 1. Ki-lô-mét và mét
Cùng khám phá
Đổi 3 km 425 m sang m.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Một km bằng 1000 m.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Giữ phần 425 m rồi cộng.
Cùng làm từng bước
- Đổi phần km trước rồi cộng số mét.
- 3 km = 3000 m.
- Tính $3000+425=3425$.
- Trả lời: 3425 m.
Kiểm bằng phép tính ngược: $3425-(425)=3000$. Đối chiếu các số đo đã đổi: 3 km = 3000 m.
Ví dụ 2. Hai bậc độ dài
Cùng khám phá
Đổi 6 dm 35 mm sang mm.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Một dm có 10 cm.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Mỗi cm lại có 10 mm.
Cùng làm từng bước
- Đổi qua cm rồi mm hoặc dùng mốc 100.
- 1 dm = 100 mm; 6 dm = 600 mm.
- Tính $600+35=635$.
- Trả lời: 635 mm.
Kiểm bằng phép tính ngược: $635-(35)=600$. Đối chiếu các số đo đã đổi: 1 dm = 100 mm; 6 dm = 600 mm.
Đổi cách nhìn, hiểu sâu hơn
Có thể đọc hình, lập bảng, tìm lỗi hoặc thử một tình huống khác. Mỗi câu hỏi đều có gợi ý riêng để em tự bắt đầu.
Ví dụ 3. Dây còn lại
Cùng khám phá
Dây dài 4 m, cắt đi 85 cm. Còn bao nhiêu cm?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đổi m thành cm trước.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Kiểm 315 + 85 = 400 cm.
Cùng làm từng bước
- Cắt bớt nên lấy ban đầu trừ phần cắt.
- 4 m = 400 cm.
- Tính $400-85=315$.
- Trả lời: 315 cm.
Kiểm bằng phép tính ngược: $315+85=400$. Đối chiếu các số đo đã đổi: 4 m = 400 cm.
Ví dụ 4. Không cộng số khác đơn vị
Cùng khám phá
Bạn viết 2 m + 65 cm = 67 cm. Em sửa.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đưa cả hai về cm.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Không cộng 2 với 65 khi đơn vị khác nhau.
Cùng làm từng bước
- 2 m chưa cùng đơn vị với 65 cm.
- Phải đổi trước khi cộng.
- 2 m = 200 cm; 200 + 65 = 265 cm.
- Đọc lại toàn bộ yêu cầu và ghi kết luận đã sửa.
265 − 65 = 200 cm = 2 m.
Ví dụ 5. Đổi một độ dài ghép
Cùng khám phá
Đổi 4 m 45 cm sang cm.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Một m có 100 cm.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Thêm phần 45 cm sau khi đổi.
Cùng làm từng bước
- Đổi về cùng cm trước khi cộng.
- 4 m = 400 cm.
- Tính $400+45=445$.
- Trả lời: 445 cm.
Kiểm bằng phép tính ngược: $445-(45)=400$. Đối chiếu các số đo đã đổi: 4 m = 400 cm.
Ví dụ 6. Chọn đại lượng từ câu hỏi
Cùng khám phá
Dùng bảng để chọn dụng cụ khi cần biết chiều dài dây và lượng nước trong chai.
| Cần biết | Dụng cụ | Ví dụ đơn vị |
|---|---|---|
| Độ dài | Thước có vạch | m, cm, mm |
| Khối lượng | Cân phù hợp | kg, g |
| Dung tích chất lỏng | Bình đong có vạch | l, ml |
| Thời gian | Đồng hồ | giờ, phút, giây |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đọc điều muốn biết, không chỉ tên vật.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Độ dài và dung tích cần hai dụng cụ.
Cùng làm từng bước
- Dây cần độ dài nên chọn thước phù hợp.
- Nước cần dung tích nên chọn bình đong có vạch.
- Kiểm vạch, giới hạn và cách dùng từng dụng cụ.
- Ghi đơn vị phù hợp sau khi đo/đong thật.
Đồ vật là chai không tự làm câu hỏi thành khối lượng.
Ví dụ 7. Một bộ dữ liệu thật
Cùng khám phá
Một bảng đo cần có những cột nào để người khác đọc được?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Người đọc cần biết số đo cái gì.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Tách dự đoán khỏi số đọc.
Cùng làm từng bước
- Ghi tên vật hoặc lượng được đo.
- Ghi đại lượng và đơn vị.
- Ghi ước lượng riêng trước khi đo.
- Ghi số đọc thật và cách kiểm sau khi đo.
Số không có tên và đơn vị có thể không dùng được cho câu hỏi.
Ví dụ 8. Cùng số chưa cùng lượng
Cùng khám phá
Bạn nói 2 l nước và 2 ml nước bằng nhau vì cùng số 2. Em sửa.
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đọc đơn vị sau số.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đổi l sang ml rồi so.
Cùng làm từng bước
- Hai số bằng nhau nhưng đơn vị khác nhau.
- Một lít có 1000 ml.
- 2 l = 2000 ml, lớn hơn 2 ml.
- Đọc lại toàn bộ yêu cầu và ghi kết luận đã sửa.
2000 ml khác 2 ml; so phải đổi cùng đơn vị.
Em tự thử, có người dẫn đường
Bốn câu đầu giữ nội dung luyện tập gốc. Em làm trên giấy hoặc nói cách nghĩ; mở từng gợi ý trước khi xem lời giải đầy đủ.
Bài 1. Nhiệm vụ 1
Củng cố
Đổi 2 km 350 m sang mét.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đổi 2 km thành 2000 m.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Cộng thêm 350 m.
Đối chiếu lời giải
- Đổi 2 km thành 2000 m.
- Cộng thêm 350 m.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: 2350 m.
- Tự đối chiếu: 2350 m trừ 350 m trở lại 2000 m.
2350 m trừ 350 m trở lại 2000 m.
Bài 2. Nhiệm vụ 2
Củng cố
Đổi 7 dm 25 mm sang mi-li-mét.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
1 dm = 100 mm; đổi 7 dm thành 700 mm.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Cộng thêm 25 mm.
Đối chiếu lời giải
- 1 dm = 100 mm; đổi 7 dm thành 700 mm.
- Cộng thêm 25 mm.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: 700+25=725 mm.
- Tự đối chiếu: 725 mm giữ đúng cả hai phần.
725 mm giữ đúng cả hai phần.
Bài 3. Nhiệm vụ 3
Củng cố
Dây dài 5 m, cắt đi 120 cm. Còn bao nhiêu xăng-ti-mét?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đổi 5 m thành 500 cm.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Lấy 500 − 120 cho phần dây còn.
Đối chiếu lời giải
- Đổi 5 m thành 500 cm.
- Lấy 500 − 120 cho phần dây còn.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: 500-120=380 cm.
- Tự đối chiếu: 380 + 120 = 500 cm.
380 + 120 = 500 cm.
Bài 4. Nhiệm vụ 4
Củng cố
Bạn cộng 3 m và 40 cm thành 43 cm. Em sửa.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đổi 3 m thành 300 cm.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Cộng 300 + 40, không cộng 3 + 40.
Đối chiếu lời giải
- Đổi 3 m thành 300 cm.
- Cộng 300 + 40, không cộng 3 + 40.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: 3 m=300 cm; 300+40=340 cm. Không cộng trực tiếp khác đơn vị.
- Tự đối chiếu: 340 cm giữ đúng đơn vị.
340 cm giữ đúng đơn vị.
Bài 5. Một bình nước mới
Cùng khám phá
Bình có 3 l nước, rót ra 750 ml. Còn bao nhiêu ml?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đổi l thành ml.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Lượng còn cộng 750 phải bằng ban đầu.
Đối chiếu lời giải
- Đổi lượng ban đầu rồi trừ lượng rót.
- 3 l = 3000 ml.
- Tính $3000-750=2250$.
- Trả lời: 2250 ml.
Kiểm bằng phép tính ngược: $2250+750=3000$. Đối chiếu các số đo đã đổi: 3 l = 3000 ml.
Bài 6. Đọc hai vạch mới
Cùng khám phá
Một đoạn dây nằm từ vạch 2 cm đến vạch 11 cm. Dài bao nhiêu cm?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Trừ hai vị trí.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Có thể đặt lại đầu ở 0 để kiểm.
Đối chiếu lời giải
- Một đầu của vật không ở mốc 0 nên không đọc ngay số cuối.
- Độ dài bằng vị trí cuối trừ vị trí đầu.
- Tính $11-2=9$.
- Trả lời: 9 cm.
Kiểm bằng phép tính ngược: $9+2=11$. Đối chiếu các số đo đã đổi: Độ dài bằng vị trí cuối trừ vị trí đầu.
Bài 7. Chọn dụng cụ còn thiếu
Cùng khám phá
Em có cân và thước nhưng muốn biết 450 ml nước trông như thế nào. Cần thêm gì?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Gọi tên đại lượng.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Dùng dụng cụ có vạch ml.
Đối chiếu lời giải
- Câu hỏi cần dung tích chất lỏng.
- Cân và thước không trực tiếp đọc ml cho việc này.
- Cần bình đong có vạch ml phù hợp.
- Khi có dụng cụ mới thực hiện và ghi số quan sát.
Không tự coi 450 g trên cân là 450 ml trong mọi chất lỏng.
Bài 8. Kế hoạch hai số đo
Cùng khám phá
Chọn một việc cần ít nhất hai số đo và lập kế hoạch.
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Mỗi số đo phải phục vụ câu hỏi.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đọc lại xem đã có đủ số cho phép tính chưa.
Đối chiếu lời giải
- Nêu câu hỏi cụ thể.
- Liệt kê số đo cần thiết và đơn vị.
- Chọn dụng cụ, ghi dự đoán trước.
- Đo thật nếu đủ dụng cụ, dùng số thật để trả lời; nếu chưa, ghi phần thiếu.
Không tự thêm dữ kiện giả để biến kế hoạch thành kết quả.
Nói lại để nhớ lâu
Em thử giải thích cách làm và cách kiểm, rồi chọn việc cần luyện thêm.
Em tự hỏi
- Em đã đọc đúng điều cần làm và dữ kiện chưa?
- Mỗi bước em viết có giữ đúng đơn vị hoặc đặc điểm đang kiểm không?
- Em có một cách kiểm lại toàn bộ kết quả không?
Dành cho người lớn · Hỏi để em tự nghĩ
Cho em thử trước, rồi dùng một câu hỏi gợi mở phù hợp:
- Em dựa vào dữ kiện hoặc thao tác nào để kết luận?
- Nếu kết quả chưa khớp, em muốn kiểm lại bước nào trước?
Có thể dùng đồ vật hoặc hình vẽ để giải thích lại. Chấp nhận cách khác nếu giữ đúng dữ kiện và em tự kiểm được kết quả.
Mang bài học ra trang giấy
Tải bộ phiếu theo chủ đề để tự làm; hình minh hoạ và các gợi ý bổ sung được đọc trực tiếp trên trang này.