Dùng cân và số đo để giải quyết việc thật
Cùng Học Toán · Lớp 4 · L4-33-B5
Dùng cân và số đo để giải quyết việc thật
Ước lượng trước khi cân và dùng kết quả trong một việc thật. Em sẽ nhìn dữ kiện, thử từng bước và nói lại cách tự kiểm.
Em sẽ làm được
Ước lượng trước khi cân và dùng kết quả trong một việc thật.
Cần biết trước
Biết đọc cân theo g hoặc kg đã học.
Chuẩn bị
Cân có thang/hiển thị nguyên theo g phù hợp vật, một gói đồ vật, giấy, bút; người lớn chuẩn bị cân.
Nhìn cho rõ, làm từng bước
Bắt đầu từ những điều em đã biết. Hai ví dụ đầu được mở lời giải để em theo dõi cách nghĩ.
Ví dụ 1. Ước lượng trước
Cùng khám phá
Em định cân một gói hạt. Ghi dự đoán và số cân thế nào?
| Đơn vị | Bằng |
|---|---|
| 1 yến | 10 kg |
| 1 tạ | 10 yến = 100 kg |
| 1 tấn | 10 tạ = 1000 kg |
| 1 kg | 1000 g |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Viết dự đoán trước khi đặt gói.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Không chép số ví dụ làm số cân thật.
Cùng làm từng bước
- Chọn gói vừa sức và không vượt giới hạn cân.
- Ghi dự đoán theo g vào cột ước lượng.
- Kiểm cân về 0, đặt gói đúng hướng dẫn.
- Ghi số đọc thật và đơn vị vào cột đo.
Hai cột được phép khác nhau; chưa cân thì cột đo để chưa có số đo.
Ví dụ 2. Kim chưa về không
Cùng khám phá
Cân chưa đặt vật đã chỉ khác 0. Em cần làm gì?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Kiểm trạng thái cân khi chưa đặt vật.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Một cân sai mốc có thể làm mọi lần đọc lệch.
Cùng làm từng bước
- Lấy vật ra nếu có.
- Đặt cân ổn định theo hướng dẫn.
- Điều chỉnh về 0 nếu loại cân cho phép, nhờ người lớn khi cần.
- Chỉ cân sau khi kiểm dụng cụ; nếu không chỉnh được thì đổi cân.
Không ghi số đọc lỗi như khối lượng thật.
Đổi cách nhìn, hiểu sâu hơn
Có thể đọc hình, lập bảng, tìm lỗi hoặc thử một tình huống khác. Mỗi câu hỏi đều có gợi ý riêng để em tự bắt đầu.
Ví dụ 3. Hai cách tìm tổng
Cùng khám phá
Có hai gói nhỏ và cân đủ tải. Nêu hai cách biết tổng khối lượng.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Có thể cân chung hoặc cân riêng.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Kiểm tải cân trước khi đặt cả hai.
Cùng làm từng bước
- Cách một: đặt cả hai nếu không vượt tải, đọc tổng.
- Cách hai: cân riêng từng gói, ghi cùng đơn vị.
- Cộng hai số đo riêng.
- So hai kết quả nếu đã thực hiện đúng cả hai cách.
Không bắt số đọc giống ví dụ; dùng chính cân và gói thật.
Ví dụ 4. Số đọc dao động
Cùng khám phá
Gói nghiêng làm số đọc thay đổi. Em có nên lấy ngay số đầu tiên?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Tìm nguyên nhân dao động trước.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Vật và cân cần được đặt đúng cách.
Cùng làm từng bước
- Nhận thấy số đọc chưa ổn định.
- Kiểm mặt cân, vị trí gói và việc chạm tay.
- Đặt lại theo hướng dẫn, chờ số ổn định.
- Ghi số thật và thao tác đã kiểm; chưa ổn thì chưa kết luận.
Không tự chọn số vừa khớp ước lượng.
Ví dụ 5. Cùng đại lượng, khác đơn vị
Cùng khám phá
Đổi 7 tạ sang kg.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đọc mốc giữa tạ và kg trước.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đổi sang đơn vị bé hơn thì số tăng; sang đơn vị lớn hơn thì số giảm.
Cùng làm từng bước
- Mốc đổi: 1 tạ = 100 kg.
- Có 7 nhóm, mỗi nhóm 100 kg.
- Tính $7×100=700$.
- Kết luận 7 tạ = 700 kg.
Đổi ngược: $700:100=7$, trở lại số đo ban đầu.
Ví dụ 6. Đọc bảng mốc
Cùng khám phá
Dùng bảng để giải thích vì sao 1 tấn bằng 100 yến.
| Đơn vị | Bằng |
|---|---|
| 1 yến | 10 kg |
| 1 tạ | 10 yến = 100 kg |
| 1 tấn | 10 tạ = 1000 kg |
| 1 kg | 1000 g |
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đi theo hai hàng liên tiếp.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Không bỏ mốc trung gian tạ.
Cùng làm từng bước
- 1 tấn = 10 tạ.
- Mỗi tạ = 10 yến.
- Có $10×10=100$ yến trong 1 tấn.
- Vậy 1 tấn = 100 yến.
Đổi ngược 100 yến × 10 kg = 1000 kg = 1 tấn.
Ví dụ 7. Không so hai số trần
Cùng khám phá
6 tạ và 599 kg, bên nào nặng hơn?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Hai bên chưa cùng đơn vị.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Một tạ là 100 kg.
Cùng làm từng bước
- So riêng 6 với 599 là sai đơn vị.
- Đổi về cùng kg rồi so các số.
- 6 tạ = 600 kg nên nặng hơn 1 kg.
- Đọc lại toàn bộ yêu cầu và ghi kết luận đã sửa.
Chênh lệch tính theo cùng kg.
Ví dụ 8. Ghi đúng mức chắc chắn
Cùng khám phá
Một bạn ước lượng gói nặng 200 g nhưng chưa cân. Nên ghi câu nào?
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Nêu rõ đã dùng cân hay chưa.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Một dự đoán cần được gọi đúng là dự đoán.
Cùng làm từng bước
- Ghi khoảng 200 g ở phần ước lượng.
- Không ghi đã cân được 200 g.
- Chuẩn bị cân phù hợp để kiểm nếu có.
- Sau khi cân mới ghi số đọc thật riêng.
Ước lượng không trở thành phép đo chỉ vì nghe hợp lí.
Em tự thử, có người dẫn đường
Bốn câu đầu giữ nội dung luyện tập gốc. Em làm trên giấy hoặc nói cách nghĩ; mở từng gợi ý trước khi xem lời giải đầy đủ.
Bài 1. Nhiệm vụ 1
Củng cố
Chọn một gói đồ phù hợp với cân, ghi khối lượng em ước lượng theo g trước khi cân.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Chọn gói vừa sức, phù hợp giới hạn cân.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Ghi dự đoán theo g trước khi cân.
Đối chiếu lời giải
- Chọn gói vừa sức, phù hợp giới hạn cân.
- Ghi dự đoán theo g trước khi cân.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: Ghi ước lượng của em theo g dựa trên gói đã chọn và mốc tham chiếu. Ước lượng có thể khác số cân thật; sau khi cân sẽ so hai kết quả.
- Tự đối chiếu: Ước lượng của em có thể khác số cân thật; cần ghi hai kết quả riêng.
Ước lượng của em có thể khác số cân thật; cần ghi hai kết quả riêng.
Bài 2. Nhiệm vụ 2
Củng cố
Kiểm vị trí 0 và đặt gói lên cân theo hướng dẫn dụng cụ. Ghi số đọc và đơn vị, đối chiếu ước lượng.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Kiểm cân về 0 và đặt gói theo hướng dẫn.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đọc số ổn định rồi ghi đơn vị và so dự đoán.
Đối chiếu lời giải
- Kiểm cân về 0 và đặt gói theo hướng dẫn.
- Đọc số ổn định rồi ghi đơn vị và so dự đoán.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: Số đọc đúng cân/vật thực, đặt cân đúng cách; ghi khác biệt giữa ước lượng và đo.
- Tự đối chiếu: Số ghi phải thuộc gói thật.
Số ghi phải thuộc gói thật.
Bài 3. Nhiệm vụ 3
Củng cố
Một việc cần biết tổng khối lượng hai gói. Em nêu cách dùng cân hoặc phép tính để giải quyết.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Chọn cân chung nếu đủ tải hoặc cân riêng từng gói.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Nếu cân riêng, đổi cùng đơn vị rồi cộng.
Đối chiếu lời giải
- Chọn cân chung nếu đủ tải hoặc cân riêng từng gói.
- Nếu cân riêng, đổi cùng đơn vị rồi cộng.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: Có thể cân cùng nếu cân phù hợp hoặc cân riêng rồi cộng cùng đơn vị; nêu giới hạn của dụng cụ và đọc số thật.
- Tự đối chiếu: Nêu giới hạn dụng cụ.
Nêu giới hạn dụng cụ.
Bài 4. Nhiệm vụ 4
Củng cố
Thực hiện cách đã chọn nếu đủ dụng cụ, rồi ghi kết quả. Nếu số đọc thay đổi, hãy kiểm lại cách đặt và ghi điều đã kiểm.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Thực hiện nếu đủ dụng cụ, kiểm vị trí nếu số dao động.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Ghi thao tác kiểm và số thật, hoặc chỉ ghi kế hoạch khi chưa làm.
Đối chiếu lời giải
- Thực hiện nếu đủ dụng cụ, kiểm vị trí nếu số dao động.
- Ghi thao tác kiểm và số thật, hoặc chỉ ghi kế hoạch khi chưa làm.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: Ghi số cân thật và điều em đã kiểm khi số đọc thay đổi. Không ép số đọc bằng ví dụ. Chỉ dùng vật vừa sức và cân phù hợp; chưa thực hiện thì ghi kế hoạch.
- Tự đối chiếu: Không dùng vật quá sức hoặc cân không phù hợp.
Không dùng vật quá sức hoặc cân không phù hợp.
Bài 5. Đổi một số mới
Cùng khám phá
Đổi 12 yến sang kg.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đọc mốc giữa yến và kg trước.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đổi sang đơn vị bé hơn thì số tăng; sang đơn vị lớn hơn thì số giảm.
Đối chiếu lời giải
- Mốc đổi: 1 yến = 10 kg.
- Có 12 nhóm, mỗi nhóm 10 kg.
- Tính $12×10=120$.
- Kết luận 12 yến = 120 kg.
Đổi ngược: $120:10=12$, trở lại số đo ban đầu.
Bài 6. Nhóm tạ mới
Cùng khám phá
Đổi 800 kg sang tạ.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đọc mốc giữa kg và tạ trước.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đổi sang đơn vị bé hơn thì số tăng; sang đơn vị lớn hơn thì số giảm.
Đối chiếu lời giải
- Mốc đổi: 1 tạ = 100 kg.
- Mỗi nhóm gồm 100 kg; chia thành nhóm tạ.
- Tính $800:100=8$.
- Kết luận 800 kg = 8 tạ.
Đổi ngược: $8×100=800$, trở lại số đo ban đầu.
Bài 7. Gạo còn lại
Cùng khám phá
Có 7 tấn gạo, chuyển đi 500 kg. Còn bao nhiêu kg?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đổi tấn trước.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Kết quả phải nhỏ hơn khối lượng ban đầu.
Đối chiếu lời giải
- Đổi cùng kg rồi lấy ban đầu trừ chuyển đi.
- 7 tấn = 7000 kg.
- Tính $7000-500=6500$.
- Trả lời: 6500 kg.
Kiểm bằng phép tính ngược: $6500+500=7000$. Đối chiếu các số đo đã đổi: 7 tấn = 7000 kg.
Bài 8. Kế hoạch dùng cân
Cùng khám phá
Chọn hai vật nhỏ em muốn biết tổng khối lượng và viết cách thực hiện.
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Em cần tổng của đúng hai vật.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Kiểm cân về 0 và tải phù hợp trước.
Đối chiếu lời giải
- Chọn cân và vật không vượt tải.
- Ghi ước lượng trước theo cùng đơn vị.
- Dự định cân riêng rồi cộng hoặc cân chung.
- Chỉ bổ sung số đọc và kết luận sau khi đo thật.
Nếu thiếu cân, ghi rõ dụng cụ còn thiếu và chưa có số đo.
Nói lại để nhớ lâu
Em thử giải thích cách làm và cách kiểm, rồi chọn việc cần luyện thêm.
Em tự hỏi
- Em đã đọc đúng điều cần làm và dữ kiện chưa?
- Mỗi bước em viết có giữ đúng đơn vị hoặc đặc điểm đang kiểm không?
- Em có một cách kiểm lại toàn bộ kết quả không?
Dành cho người lớn · Hỏi để em tự nghĩ
Cho em thử trước, rồi dùng một câu hỏi gợi mở phù hợp:
- Em dựa vào dữ kiện hoặc thao tác nào để kết luận?
- Nếu kết quả chưa khớp, em muốn kiểm lại bước nào trước?
Có thể dùng đồ vật hoặc hình vẽ để giải thích lại. Chấp nhận cách khác nếu giữ đúng dữ kiện và em tự kiểm được kết quả.
Mang bài học ra trang giấy
Tải bộ phiếu theo chủ đề để tự làm; hình minh hoạ và các gợi ý bổ sung được đọc trực tiếp trên trang này.