Nhận hình bình hành qua các cặp cạnh
Cùng Học Toán · Lớp 4 · L4-31-B1
Nhận hình bình hành qua các cặp cạnh
Nhận hình bình hành qua hai cặp cạnh đối song song. Em sẽ nhìn dữ kiện, thử từng bước và nói lại cách tự kiểm.
Em sẽ làm được
Nhận hình bình hành qua hai cặp cạnh đối song song.
Cần biết trước
Biết hai đường song song và hình tứ giác.
Chuẩn bị
Thước thẳng, êke, bản in, bút.
Nhìn cho rõ, làm từng bước
Bắt đầu từ những điều em đã biết. Hai ví dụ đầu được mở lời giải để em theo dõi cách nghĩ.
Ví dụ 1. Hai cặp cạnh đối
Cùng khám phá
Hình ABCD có AB song song CD và AD song song BC. Có thể gọi tên bình hành không?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Tìm đủ hai cặp đối.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Một cặp đúng chưa thay thế cặp còn lại.
Cùng làm từng bước
- Chỉ cặp cạnh đối AB và CD.
- Chỉ cặp còn lại AD và BC.
- Cả hai cặp đều song song theo đề.
- Vậy ABCD là hình bình hành.
Không cần hình phải nằm ngang; cần đủ hai cặp cạnh đối.
Ví dụ 2. Mới biết một cặp
Cùng khám phá
Tứ giác EFGH chỉ biết EF song song GH. Đã đủ để gọi bình hành chưa?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bình hành cần hai cặp.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Kiểm thêm EH và FG.
Cùng làm từng bước
- Đề cho một cặp cạnh đối song song.
- Còn cặp EH và FG chưa biết quan hệ.
- Có tứ giác chỉ có một cặp đối song song.
- Chưa đủ để kết luận bình hành.
Nêu dữ kiện còn thiếu thay vì đoán theo hình phác.
Đổi cách nhìn, hiểu sâu hơn
Có thể đọc hình, lập bảng, tìm lỗi hoặc thử một tình huống khác. Mỗi câu hỏi đều có gợi ý riêng để em tự bắt đầu.
Ví dụ 3. Quay hình trên trang
Cùng khám phá
Một hình bình hành xoay nghiêng trên giấy. Tên hình có đổi không?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Em kiểm cạnh đối, không kiểm hướng trang.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Dùng êke theo tư thế mới.
Cùng làm từng bước
- Cả bốn cạnh xoay cùng hình.
- Quan hệ song song của mỗi cặp đối giữ nguyên.
- Vẫn có đủ hai cặp đối song song.
- Hình vẫn là bình hành.
Hướng ngang/dọc trên màn hình không phải định nghĩa.
Ví dụ 4. Đi theo các đỉnh
Cùng khám phá
Trong tứ giác ABCD, vì sao AB và BC không phải cặp cạnh đối?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Tìm xem hai cạnh có chung đỉnh không.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Hai cạnh đối nằm về hai phía, không chung đầu mút.
Cùng làm từng bước
- AB và BC cùng gặp ở đỉnh B.
- Chúng là hai cạnh kề.
- Cạnh đối của AB là CD; cạnh đối của BC là AD.
- Muốn kiểm bình hành phải chọn đúng hai cặp ấy.
Chọn nhầm cặp sẽ kiểm sai điều kiện dù dụng cụ đặt đúng.
Ví dụ 5. Tư thế và đặc điểm
Đổi cách nhìn
Một hình vuông cạnh 3 cm được xoay trên trang. Nó còn là hình vuông và hình thoi không?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Một hình có thể thuộc nhiều nhóm.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Hình thoi cần bốn cạnh bằng nhau.
Cùng làm từng bước
- Xoay cả hình giữ nguyên các cạnh và góc.
- Bốn cạnh vẫn bằng nhau, các góc vẫn vuông.
- Tên hình vuông được giữ.
- Nó cũng vẫn thuộc nhóm hình thoi.
Kiểm theo đặc điểm chứ không theo hướng trang.
Ví dụ 6. Chỉ một mặt để kiểm
Chọn đối tượng
Có 3 hộp; em chọn mặt trước của một hộp để phân loại. Cần gọi đúng đối tượng nào?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Một mặt và cả khối không giống nhau.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Chỉ rõ mặt em đang nói tới.
Cùng làm từng bước
- Chọn một mặt cụ thể.
- Xét đường viền của mặt ấy.
- Dùng các cạnh/góc của viền để phân loại hình phẳng.
- Không dùng tên hình phẳng để gọi cả khối hộp.
Số hộp không quyết định dạng mặt.
Ví dụ 7. Dữ kiện có đủ không?
Dữ kiện thiếu
Một tứ giác có hai cạnh kề đều 4 cm nhưng chưa biết hai cạnh khác. Đã chắc hình thoi chưa?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Không bỏ cạnh chưa đo.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Hai bằng nhau chưa là bốn bằng nhau.
Cùng làm từng bước
- Hai cạnh đã biết bằng nhau.
- Hai cạnh còn lại chưa có dữ kiện.
- Điều kiện hình thoi cần cả bốn cạnh bằng nhau.
- Chưa đủ để kết luận.
Có thể bổ sung số đo của hai cạnh còn thiếu.
Ví dụ 8. Nói thành lời
Thử thêm
Em chọn một tứ giác trên giấy số 1 và muốn mô tả nó. Câu trả lời nên gồm gì?
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Nói lý do cùng với tên hình.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Căn cứ cần gắn đúng hình đang chọn.
Cùng làm từng bước
- Nêu tên hoặc dấu các đỉnh.
- Nêu đặc điểm cạnh hoặc góc đã biết.
- Chỉ cách đã kiểm bằng thước/êke hoặc dữ kiện.
- Kết luận đúng mức với dữ kiện đang có.
Không cần đặt tên chắc chắn nếu điều kiện còn thiếu.
Em tự thử, có người dẫn đường
Bốn câu đầu giữ nội dung luyện tập gốc. Em làm trên giấy hoặc nói cách nghĩ; mở từng gợi ý trước khi xem lời giải đầy đủ.
Bài 1. Nhiệm vụ 1
Củng cố
Hình ABCD có phải hình bình hành không? Chỉ hai cặp cạnh đối và kiểm bằng dụng cụ.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Chỉ hai cặp đối AB, CD và AD, BC.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Dùng thước/êke kiểm đủ hai cặp.
Đối chiếu lời giải
- Chỉ hai cặp đối AB, CD và AD, BC.
- Dùng thước/êke kiểm đủ hai cặp.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: Có; AB song song CD, AD song song BC.
- Tự đối chiếu: Hai cặp đều song song mới nhận bình hành.
Hai cặp đều song song mới nhận bình hành.
Bài 2. Nhiệm vụ 2
Củng cố
Một tứ giác chỉ cho biết AB song song CD. Đã đủ để kết luận hình bình hành chưa?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đề mới cho AB song song CD.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Tìm cặp AD, BC chưa biết.
Đối chiếu lời giải
- Đề mới cho AB song song CD.
- Tìm cặp AD, BC chưa biết.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: Chưa; cần cả cặp AD và BC song song.
- Tự đối chiếu: Còn thiếu quan hệ song song của cặp thứ hai.
Còn thiếu quan hệ song song của cặp thứ hai.
Bài 3. Nhiệm vụ 3
Củng cố
Xoay bản in của nhiệm vụ 1 rồi kiểm lại hai cặp cạnh đối. Tên loại hình có đổi không?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Xoay cả bản in, giữ hình không biến dạng.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đặt dụng cụ theo tư thế mới để kiểm hai cặp đối.
Đối chiếu lời giải
- Xoay cả bản in, giữ hình không biến dạng.
- Đặt dụng cụ theo tư thế mới để kiểm hai cặp đối.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: Không đổi; quan hệ song song vẫn giữ khi xoay cả tờ giấy.
- Tự đối chiếu: Song song không đổi khi xoay cả hình.
Song song không đổi khi xoay cả hình.
Bài 4. Nhiệm vụ 4
Củng cố
Bạn nói hình bình hành bắt buộc phải nằm ngang. Em dùng đặc điểm cạnh để sửa nhận xét.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đọc tiêu chí hai cặp cạnh đối.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Đối chiếu tiêu chí với ý kiến phải nằm ngang.
Đối chiếu lời giải
- Đọc tiêu chí hai cặp cạnh đối.
- Đối chiếu tiêu chí với ý kiến phải nằm ngang.
- Kết luận theo dữ kiện của đề: Không; cần hai cặp cạnh đối song song, không phụ thuộc tư thế trên trang.
- Tự đối chiếu: Hướng trang không phải điều kiện bình hành.
Hướng trang không phải điều kiện bình hành.
Bài 5. Bốn cạnh đã biết
Cùng khám phá
Tứ giác không tự cắt có bốn cạnh đều 5 cm. Hãy nêu tên nhóm chắc chắn đã nhận.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Dựa vào đặc điểm đã cho.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Tên chắc chắn là hình thoi.
Đối chiếu lời giải
- Đếm đủ bốn cạnh của tứ giác.
- Mỗi cạnh có cùng số đo.
- Bốn cạnh bằng nhau xác nhận hình thoi.
- Chưa tự kết luận các góc vuông khi chưa có dữ kiện.
Có thể là hình vuông, nhưng đề chưa buộc điều đó.
Bài 6. Chỉ một cặp song song
Cùng khám phá
Tứ giác chỉ biết MN song song PQ. Em viết một dữ kiện còn cần cho kết luận bình hành.
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Bình hành cần hai cặp cạnh đối.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Xem cặp chưa được nhắc đến.
Đối chiếu lời giải
- Gọi tên hai cạnh đối còn lại MQ và NP.
- Cần chúng cũng song song.
- Khi đủ hai cặp đối song song mới nhận bình hành.
- Nếu chưa biết thì ghi chưa đủ dữ kiện.
Không thay dữ kiện song song bằng độ dài một cạnh.
Bài 7. Phân nhóm hình vuông
Cùng khám phá
Một hình vuông cạnh 6 cm thuộc nhóm hình thoi và bình hành không?
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Đừng chọn duy nhất một nhãn nếu nhiều nhãn cùng đúng.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Xét cạnh bằng nhau rồi xét song song.
Đối chiếu lời giải
- Bốn cạnh bằng nhau nên thỏa hình thoi.
- Hai cặp cạnh đối song song nên thỏa bình hành.
- Hình còn có bốn góc vuông nên là hình vuông.
- Ba tên nhóm không loại trừ nhau trong trường hợp này.
Nêu tiêu chí riêng cho từng tên.
Bài 8. Kiểm một vật của em
Cùng khám phá
Chọn một mặt tứ giác của vật thật, nêu dự đoán và một kế hoạch kiểm.
Có thể để dành cho lượt học sau
Gợi ý 1 · Nhìn điều gì?
Mặt phải là hình phẳng có bốn cạnh.
Gợi ý 2 · Bắt đầu thế nào?
Cần dữ kiện cho đủ các cạnh liên quan.
Đối chiếu lời giải
- Chỉ đúng mặt và bốn cạnh.
- Ghi dự đoán là bình hành hoặc hình thoi nếu phù hợp.
- Chọn thước/êke cho đặc điểm cần kiểm.
- Ghi kết quả sau khi làm, hoặc ghi kế hoạch nếu chưa làm.
Không suy số đo thật từ hình trên màn hình.
Nói lại để nhớ lâu
Em thử giải thích cách làm và cách kiểm, rồi chọn việc cần luyện thêm.
Em tự hỏi
- Em đã đọc đúng điều cần làm và dữ kiện chưa?
- Mỗi bước em viết có giữ đúng đơn vị hoặc đặc điểm đang kiểm không?
- Em có một cách kiểm lại toàn bộ kết quả không?
Dành cho người lớn · Hỏi để em tự nghĩ
Cho em thử trước, rồi dùng một câu hỏi gợi mở phù hợp:
- Em dựa vào dữ kiện hoặc thao tác nào để kết luận?
- Nếu kết quả chưa khớp, em muốn kiểm lại bước nào trước?
Có thể dùng đồ vật hoặc hình vẽ để giải thích lại. Chấp nhận cách khác nếu giữ đúng dữ kiện và em tự kiểm được kết quả.
Mang bài học ra trang giấy
Tải bộ phiếu theo chủ đề để tự làm; hình minh hoạ và các gợi ý bổ sung được đọc trực tiếp trên trang này.