Đến nội dung chính

Tính tiền lãi trong một lần mua bán giả định

Tiểu họcLớp 5Tỉ số, phần trăm và công cụMở mô-đun

Cùng Học Toán · Lớp 5 · L5-20-B2

Tính tiền lãi trong một lần mua bán giả định

Cùng khám phá tính tiền lãi trong một lần mua bán giả định qua sơ đồ, câu chuyện, nhận xét đúng sai và cách tự kiểm.

1 · Khám phá2 · Đổi cách nghĩ3 · Em tự thử

Em sẽ làm được

  • Tính tiền lãi bằng tiền bán trừ đủ chi phí trong một lần mua bán giả định.
  • Giải thích vì sao chọn cách làm, rồi kiểm lại bằng dữ kiện ban đầu.

Cần biết trước

Biết số tiền, bốn phép tính và tính tỉ số phần trăm, giá trị phần trăm.

Chuẩn bị và cách học

Giấy, bút và các thẻ giấy tự ghi mệnh giá để mô phỏng.

Thử nói hoặc viết cách nghĩ, mở gợi ý khi cần rồi mới xem lời giải. Có thể chia bài thành nhiều lần học.

Khám phá từ những điều đã biết

Đọc tình huống, dự đoán rồi theo dõi cách giải thích. Hai ví dụ đầu được mở sẵn để em làm quen.

Ví dụ 1. Từ tiền thu tìm phần lãi

Một lần mua bán giả định

Tổng chi 70000 đồng, bán thu 100000 đồng. Tính lãi.

Một gợi ý nhỏ

Chỉ phần thu vượt tổng chi mới là lãi.

Cùng tìm lời giải

  1. Tiền thu lớn hơn chi 30000 đồng.

  2. Lãi $100000-70000=30000$ đồng.

  3. Tổng chi cộng lãi là 100000 đồng, đúng tiền thu.

Tự kiểm

Không dùng toàn bộ tiền thu làm lãi.

Ví dụ 2. Chi phí gồm nhiều khoản

Đọc bảng

Mua hàng 120000 đồng, vận chuyển 15000 đồng, bao gói 5000 đồng. Bán thu 170000 đồng. Tìm lãi theo bài giả định.

Tổng chi trong bài
Khoản Đồng
Hàng 120000
Chuyển 15000
Gói 5000
Một gợi ý nhỏ

Cộng đủ ba chi phí.

Cùng tìm lời giải

  1. Tổng chi $120000+15000+5000=140000$ đồng.

  2. Lãi $170000-140000=30000$ đồng.

  3. Bỏ một khoản chi sẽ làm tiền lãi bị tính cao hơn.

Tự kiểm

$140000+30000=170000$ đồng.

Cùng một ý, nhiều cách khám phá

Đổi cách biểu diễn, tìm lỗi hoặc giải thích một tình huống mới. Hình và bảng cung cấp dữ kiện; số đo trên màn hình không thay số đo thực tế.

Ví dụ 3. Nhiều món có cùng giá bán

Tính tiền thu

Bài giả định bán hết 8 sản phẩm, mỗi sản phẩm 25000 đồng; tổng chi 165000 đồng. Tính thu và lãi.

Một gợi ý nhỏ

Thu bằng số món đã bán nhân giá mỗi món.

Cùng tìm lời giải

  1. $8\times25000=200000$ đồng là tiền thu.

  2. $200000-165000=35000$ đồng là lãi.

  3. Điều kiện bán hết cho biết đã thu đủ từ cả 8 món.

Tự kiểm

$165000+35000=200000$ đồng.

Ví dụ 4. Giá bán cần bù chi phí và lãi

Suy luận ngược

Trong bài mô phỏng, tổng chi 85000 đồng và muốn phần thu vượt chi 15000 đồng. Cần thu bao nhiêu?

Một gợi ý nhỏ

Tiền thu bằng tổng chi cộng lãi đã định trong đề.

Cùng tìm lời giải

  1. $85000+15000=100000$ đồng.

  2. Nếu thu 100000, trừ 85000 còn 15000.

  3. Đây là tính theo mục tiêu số học của bài, chưa nói rằng chắc bán được với mức đó.

Tự kiểm

Không lẫn số tiền muốn thu với số tiền thực sự đã thu.

Ví dụ 5. Cùng giá trị, khác số thẻ

Thẻ tiền mô phỏng

Một thẻ 70000 đồng được đổi thành 7 thẻ 10000 đồng. Tổng giá trị có đổi không?

Cách biểu diễn cùng giá trị
Cách Số thẻ Giá trị mỗi thẻ
A 1 70000
B 7 10000
Một gợi ý nhỏ

So tổng giá trị, không chỉ số thẻ.

Cùng tìm lời giải

  1. 7 thẻ có tổng $7\times10000=70000$ đồng.

  2. Đó đúng bằng giá trị thẻ ban đầu.

  3. Số thẻ tăng nhưng tổng giá trị không đổi.

Tự kiểm

Không coi nhiều thẻ hơn là có nhiều tiền hơn.

Ví dụ 6. Ngân sách là giới hạn

Chọn phương án

Bài mô phỏng có ngân sách 70000 đồng; món A giá 60000, món B giá 20000. Mua cả hai có trong ngân sách không?

Một gợi ý nhỏ

Cộng đủ hai giá trước khi so với ngân sách.

Cùng tìm lời giải

  1. Tổng chi $60000+20000=80000$ đồng.

  2. Tổng lớn hơn ngân sách 70000 đồng.

  3. Cần giảm hoặc đổi phương án; không viết số dư dương cho lần mua vượt ngân sách.

Tự kiểm

Phương án mua riêng A còn 10000 đồng, nhưng mua cả hai thì thiếu 10000 đồng.

Ví dụ 7. Chi phí chưa được tính hết

Đọc điều kiện

Bài ghi mua vật liệu 90000 đồng và bao gói 10000 đồng, thu 115000 đồng. Vì sao không gọi 25000 đồng là lãi?

Một gợi ý nhỏ

Lãi phải trừ tổng các chi phí đã cho.

Cùng tìm lời giải

  1. Tổng chi $90000+10000=100000$ đồng.

  2. Lãi $115000-100000=15000$ đồng.

  3. 25000 đồng chỉ trừ vật liệu, bỏ chi phí bao gói.

Tự kiểm

Lãi cộng tổng chi phải bằng tiền thu trong mô hình này.

Thử sức thêm · Đọc và giải thích

Ví dụ 8. Tên gọi trên phiếu thu chi

Phân biệt lượng

Phiếu giả định ghi thu 75000 đồng, chi 75000 đồng. Có thể gọi toàn bộ số thu là lãi không?

Một lần thu chi giả định
Khoản Đồng
Thu 75000
Chi 75000
Chênh 0
Một gợi ý nhỏ

So thu với tổng chi, không với 0.

Cùng tìm lời giải

  1. Tiền thu và tổng chi đều 75000 đồng.

  2. Chênh lệch bằng 0.

  3. Không lãi, không lỗ; tiền thu không đồng nghĩa tiền lãi.

Tự kiểm

Thu trừ tổng chi phải bằng 0 trong trường hợp này.

Em tự thử

Bốn bài đầu giữ nhiệm vụ của phiếu; bốn bài sau thêm cách hỏi và tình huống. Viết câu trả lời trước khi mở lời giải. Với đo đạc, vẽ hoặc khảo sát, ghi kết quả em thực sự làm được.

Bài 1. Tự giải thích 1

Củng cố

Mua một món hết 80 000 đồng, bán được 100 000 đồng; không có chi phí khác. Tính tiền lãi giả định.

Một gợi ý nhỏ

Lãi bằng tiền thu trừ tổng chi.

Đối chiếu lời giải

  1. Chi 80000 và thu 100000; đề nói không có chi khác.

  2. Lãi 100 000 - 80 000 = 20 000 đồng.

  3. 20000 lãi + 80000 chi = 100000 thu.

Tự kiểm

20000 lãi + 80000 chi = 100000 thu.

Bài 2. Tự giải thích 2

Củng cố

Mua hàng 200 000 đồng, chi thêm 20 000 đồng làm bao gói, bán thu 260 000 đồng. Tính tiền lãi.

Một gợi ý nhỏ

Bao gói là một chi phí phải tính.

Đối chiếu lời giải

  1. Chi hàng 200000 và bao gói 20000 đồng.

  2. Tổng chi 220 000 đồng; lãi 40 000 đồng.

  3. 40000 lãi + 220000 chi = 260000 thu.

Tự kiểm

40000 lãi + 220000 chi = 260000 thu.

Bài 3. Tự giải thích 3

Củng cố

Mười món có tổng chi phí 150 000 đồng, bán mỗi món 18 000 đồng và bán hết. Tính tiền thu và lãi.

Một gợi ý nhỏ

Đã bán hết mười món mới nhân được cả mười với giá bán.

Đối chiếu lời giải

  1. Tiền thu bằng $10\times18000$ đồng.

  2. Thu 180 000 đồng; lãi 30 000 đồng.

  3. 30000 lãi + 150000 chi = 180000 thu.

Tự kiểm

30000 lãi + 150000 chi = 180000 thu.

Bài 4. Tự giải thích 4

Củng cố

Bạn lấy tiền thu 260 000 đồng làm tiền lãi ở nhiệm vụ 2. Hãy giải thích và sửa.

Một gợi ý nhỏ

Tiền thu bao gồm cả phần bù lại chi phí.

Đối chiếu lời giải

  1. Phải tách 220000 đồng chi khỏi số thu 260000.

  2. Tiền thu còn gồm phần bù chi phí. Phải trừ 220 000 đồng; lãi chỉ 40 000 đồng.

  3. Lãi 40000, không phải toàn bộ 260000 đồng.

Tự kiểm

Lãi 40000, không phải toàn bộ 260000 đồng.

Bài 5. Vận dụng mới

Đổi tình huống

Chi giả định 95000 đồng, bán thu 123000 đồng. Tính lãi.

Một gợi ý nhỏ

So tiền thu với tổng chi.

Đối chiếu lời giải

  1. Thu lớn hơn chi.

  2. $123000-95000=28000$ đồng.

  3. 95000 + 28000 = 123000.

Tự kiểm

95000 + 28000 = 123000.

Bài 6. Vận dụng mới

Đổi tình huống

Mua hàng 240000 đồng, gói 16000 đồng; thu 300000 đồng. Tính lãi.

Một gợi ý nhỏ

Cộng đủ chi phí.

Đối chiếu lời giải

  1. Tổng chi 256000 đồng.

  2. Lãi $300000-256000=44000$ đồng.

  3. 256000 + 44000 = 300000.

Tự kiểm

256000 + 44000 = 300000.

Bài 7. Vận dụng mới

Đổi tình huống

Bán hết 6 món giá 32000 đồng/món; tổng chi 150000 đồng. Tính thu và lãi.

Một gợi ý nhỏ

Tiền thu bằng số món nhân giá bán.

Đối chiếu lời giải

  1. Thu $6\times32000=192000$ đồng.

  2. Lãi $192000-150000=42000$ đồng.

  3. Lãi cộng chi bằng tiền thu.

Tự kiểm

Lãi cộng chi bằng tiền thu.

Bài 8. Vận dụng mới

Đổi tình huống

Tổng chi 76000 đồng, muốn phần thu vượt chi 14000 đồng theo bài giả định. Cần thu bao nhiêu?

Một gợi ý nhỏ

Cộng chi và lãi mục tiêu.

Đối chiếu lời giải

  1. $76000+14000=90000$ đồng.

  2. Nếu thu 90000 thì trừ 76000 còn 14000.

  3. Đó là mục tiêu tính toán, không khẳng định đã bán được.

Tự kiểm

Đó là mục tiêu tính toán, không khẳng định đã bán được.

Dừng lại và tự kiểm

Em có thể giải thích bằng lời của mình và chỉ ra cách kiểm kết quả không?

Ba câu em tự hỏi

  • Em đã đọc đủ dữ kiện và điều cần tìm chưa?
  • Vì sao cách làm của em phù hợp với điều kiện của đề?
  • Em có thể kiểm bằng cách khác hoặc chỉ ra chỗ cần sửa không?

Chọn bước tiếp theo

Em giải lại một ví dụ không nhìn lời giải. Sau đó chọn một bài luyện và nói rõ dữ kiện, cách làm, đơn vị hoặc điều kiện cần giữ. Nếu còn lúng túng, quay lại hình hoặc bảng minh họa của bài.

Chọn bài khác trong mô-đun →

Dành cho người lớn · Gợi hỏi để trẻ tự giải thích

Để trẻ thử trước. Hỏi “Con biết điều gì?”, “Vì sao con chọn cách ấy?” hoặc “Con kiểm tra bằng cách nào?”. Chấp nhận cách làm khác nếu đúng dữ kiện và ý nghĩa toán học.

Ghi nhận phần trẻ tự giải thích và phần đã được hỗ trợ. Với hoạt động thực hành, dùng số liệu thực tế; số trong tình huống minh họa không phải kết quả quan sát của trẻ. Tập trung vào cách hiểu và khả năng tự sửa.

Tải học liệu miễn phí

Bộ phiếu và hướng dẫn dành cho mô-đun “Chi tiêu và lãi trong tình huống mô phỏng”. Bài web có thêm ví dụ và bài luyện để tự học.

Tải bộ phiếu bài tập PDFTải hướng dẫn và đáp án PDF