Viết phân số thập phân lớn hơn một thành hỗn số
Cùng Học Toán · Lớp 5 · L5-05-B3
Viết phân số thập phân lớn hơn một thành hỗn số
Tách phân số thập phân lớn hơn 1 thành phần nguyên và phần phân số nhỏ hơn 1. Cùng khám phá bằng nhiều cách biểu diễn, rồi giải thích cách làm của em.
Em sẽ làm được
- Tách phân số thập phân lớn hơn 1 thành phần nguyên và phần phân số nhỏ hơn 1.
- Tự giải thích một bước làm và nhận ra một lỗi thường gặp.
Cần biết trước
Biết phân số lớn hơn 1 và phép chia có dư.
Chuẩn bị và cách học
Giấy, bút; dùng thêm thước hoặc thẻ số khi ví dụ có yêu cầu.
Thử nói hoặc viết cách nghĩ, mở gợi ý khi cần rồi mới xem lời giải. Có thể chia bài thành nhiều lần học.
Khám phá từ những điều đã biết
Đọc tình huống, dự đoán rồi theo dõi cách giải thích. Hai ví dụ đầu được mở sẵn để em làm quen.
Ví dụ 1. Đổi cách ghi 1
Tách hoặc ghép đơn vị
Đổi $\frac{27}{10}$ thành hỗn số, giữ mẫu 10 ở phần phân số.
| Phần | Giá trị |
|---|---|
| Nguyên | 2 |
| Phân số | $\frac{7}{10}$ |
Một gợi ý nhỏ
Chia 27 cho 10: được 2, dư 7.
Cùng tìm lời giải
- Chia 27 cho 10: được 2, dư 7.
- Tách $\frac{27}{10}=\frac{20}{10}+\frac{7}{10}$.
- Hỗn số là $2\,\frac{7}{10}$; phần phân số nhỏ hơn 1.
Tự kiểm
Kiểm $2\times10+7=27$; phần dư 7 nhỏ hơn mẫu 10.
Ví dụ 2. Đổi cách ghi 2
Tách hoặc ghép đơn vị
Đổi $\frac{386}{100}$ thành hỗn số, giữ mẫu 100 ở phần phân số.
Một gợi ý nhỏ
Chia 386 cho 100: được 3, dư 86.
Cùng tìm lời giải
- Chia 386 cho 100: được 3, dư 86.
- Tách $\frac{386}{100}=\frac{300}{100}+\frac{86}{100}$.
- Hỗn số là $3\,\frac{86}{100}$; phần phân số nhỏ hơn 1.
Tự kiểm
Kiểm $3\times100+86=386$; phần dư 86 nhỏ hơn mẫu 100.
Cùng một ý, nhiều cách khám phá
Đổi cách biểu diễn, tìm lỗi hoặc giải thích một tình huống mới. Hình và bảng cung cấp dữ kiện; số đo trên màn hình không thay số đo thực tế.
Ví dụ 3. Đổi cách ghi 3
Tách hoặc ghép đơn vị
Đổi $\frac{1025}{1000}$ thành hỗn số, giữ mẫu 1000 ở phần phân số.
Một gợi ý nhỏ
Chia 1025 cho 1000: được 1, dư 25.
Cùng tìm lời giải
- Chia 1025 cho 1000: được 1, dư 25.
- Tách $\frac{1025}{1000}=\frac{1000}{1000}+\frac{25}{1000}$.
- Hỗn số là $1\,\frac{25}{1000}$; phần phân số nhỏ hơn 1.
Tự kiểm
Kiểm $1\times1000+25=1025$; phần dư 25 nhỏ hơn mẫu 1000.
Ví dụ 4. Đổi cách ghi 4
Tách hoặc ghép đơn vị
Đổi $\frac{43}{10}$ thành hỗn số, giữ mẫu 10 ở phần phân số.
Một gợi ý nhỏ
Chia 43 cho 10: được 4, dư 3.
Cùng tìm lời giải
- Chia 43 cho 10: được 4, dư 3.
- Tách $\frac{43}{10}=\frac{40}{10}+\frac{3}{10}$.
- Hỗn số là $4\,\frac{3}{10}$; phần phân số nhỏ hơn 1.
Tự kiểm
Kiểm $4\times10+3=43$; phần dư 3 nhỏ hơn mẫu 10.
Ví dụ 5. Giữ đúng mẫu của phần lẻ
Tìm lỗi
Bạn viết $\frac{36}{10}$ thành $3+\frac{6}{100}$. Sửa.
Một gợi ý nhỏ
$\frac{30}{10}$ tạo 3 đơn vị.
Cùng tìm lời giải
- $\frac{30}{10}$ tạo 3 đơn vị.
- Còn lại $\frac{6}{10},$ vẫn là phần mười.
- $\frac{36}{10}=3+\frac{6}{10}$.
Tự kiểm
$3+\frac{6}{100}$ nhỏ hơn $\frac{36}{10}$.
Ví dụ 6. Một số nguyên tròn
Trường hợp đặc biệt
$\frac{200}{100}$ có cần thêm phần phân số khác 0 không?
Một gợi ý nhỏ
200 chia 100 được 2, dư 0.
Cùng tìm lời giải
- 200 chia 100 được 2, dư 0.
- $\frac{200}{100}=2+\frac{0}{100}$.
- Viết gọn là số nguyên 2.
Tự kiểm
Không tự thêm một phần lẻ khi phép chia không dư.
Ví dụ 7. So với phần nguyên
Ước lượng
Hỗn số $5+\frac{7}{100}$ nằm giữa hai số tự nhiên nào?
Một gợi ý nhỏ
$\frac{7}{100}$ lớn hơn 0 và nhỏ hơn 1.
Cùng tìm lời giải
- $\frac{7}{100}$ lớn hơn 0 và nhỏ hơn 1.
- Cộng với 5 được số lớn hơn 5 nhưng nhỏ hơn 6.
- Hỗn số nằm giữa 5 và 6.
Tự kiểm
Khi đổi thành $\frac{507}{100},$ thương phần nguyên vẫn là 5.
Thử sức thêm · Đọc và giải thích
Ví dụ 8. Đừng ghép chữ số thành mẫu mới
Tìm lỗi
Bạn đổi $2+\frac{8}{100}$ thành $\frac{28}{100}$. Vì sao sai?
Một gợi ý nhỏ
Phần nguyên 2 bằng $\frac{200}{100}$.
Cùng tìm lời giải
- Phần nguyên 2 bằng $\frac{200}{100}$.
- Cộng thêm $\frac{8}{100}$ được $\frac{208}{100}$.
- $\frac{28}{100}$ nhỏ hơn 1, không thể bằng số lớn hơn 2.
Tự kiểm
Dùng phần nguyên để kiểm cỡ kết quả.
Em tự thử
Bốn bài đầu giữ nhiệm vụ của phiếu; bốn bài sau thêm cách hỏi và tình huống. Viết câu trả lời trước khi mở lời giải. Với đo đạc, vẽ hoặc khảo sát, ghi kết quả em thực sự làm được.
Bài 1
Củng cố
Viết 35/10 thành hỗn số.
Một gợi ý nhỏ
Chia tử cho mẫu; phần nguyên là thương, phần phân số là số dư trên mẫu cũ.
Đối chiếu lời giải
- Chia tử cho mẫu; phần nguyên là thương, phần phân số là số dư trên mẫu cũ.
- $\frac{35}{10}=3\,\frac{5}{10}$
- chấp nhận $3\,\frac{1}{2}$ khi rút gọn nhưng cần nhận cách tách theo mẫu 10.
Tự kiểm
Đổi ngược cách ghi để kiểm giá trị và đơn vị làm chuẩn.
Bài 2
Củng cố
Viết 248/100 thành hỗn số có phần phân số mẫu 100.
Một gợi ý nhỏ
Chia tử cho mẫu; phần nguyên là thương, phần phân số là số dư trên mẫu cũ.
Đối chiếu lời giải
- Chia tử cho mẫu; phần nguyên là thương, phần phân số là số dư trên mẫu cũ.
- $\frac{248}{100}=2\,\frac{48}{100}$.
- Đổi ngược cách ghi để kiểm giá trị và đơn vị làm chuẩn.
Tự kiểm
Đổi ngược cách ghi để kiểm giá trị và đơn vị làm chuẩn.
Bài 3
Củng cố
Viết 1007/1000 thành hỗn số, giữ mẫu 1000.
Một gợi ý nhỏ
Chia tử cho mẫu; phần nguyên là thương, phần phân số là số dư trên mẫu cũ.
Đối chiếu lời giải
- Chia tử cho mẫu; phần nguyên là thương, phần phân số là số dư trên mẫu cũ.
- $\frac{1007}{1000}=1\,\frac{7}{1000}$.
- Đổi ngược cách ghi để kiểm giá trị và đơn vị làm chuẩn.
Tự kiểm
Đổi ngược cách ghi để kiểm giá trị và đơn vị làm chuẩn.
Bài 4
Củng cố
Bạn viết 47/10 thành 4 7/100. Sửa và kiểm bằng phép cộng phần nguyên với phần phân số.
Một gợi ý nhỏ
Chia tử cho mẫu; phần nguyên là thương, phần phân số là số dư trên mẫu cũ.
Đối chiếu lời giải
- Chia tử cho mẫu; phần nguyên là thương, phần phân số là số dư trên mẫu cũ.
- Đúng là $4\,\frac{7}{10}$ vì $4=\frac{40}{10}$ và $\frac{40}{10}+\frac{7}{10}=\frac{47}{10}$. Không đổi mẫu 10 thành 100 ở phần còn lại.
- Đổi ngược cách ghi để kiểm giá trị và đơn vị làm chuẩn.
Tự kiểm
Đổi ngược cách ghi để kiểm giá trị và đơn vị làm chuẩn.
Bài 5. Đổi cách ghi 1
Tách hoặc ghép đơn vị
Đổi $\frac{37}{10}$ thành hỗn số, giữ mẫu 10 ở phần phân số.
| Phần | Giá trị |
|---|---|
| Nguyên | 3 |
| Phân số | $\frac{7}{10}$ |
Một gợi ý nhỏ
Chia 37 cho 10: được 3, dư 7.
Đối chiếu lời giải
- Chia 37 cho 10: được 3, dư 7.
- Tách $\frac{37}{10}=\frac{30}{10}+\frac{7}{10}$.
- Hỗn số là $3\,\frac{7}{10}$; phần phân số nhỏ hơn 1.
Tự kiểm
Kiểm $3\times10+7=37$; phần dư 7 nhỏ hơn mẫu 10.
Bài 6. Đổi cách ghi 2
Tách hoặc ghép đơn vị
Đổi $\frac{486}{100}$ thành hỗn số, giữ mẫu 100 ở phần phân số.
Một gợi ý nhỏ
Chia 486 cho 100: được 4, dư 86.
Đối chiếu lời giải
- Chia 486 cho 100: được 4, dư 86.
- Tách $\frac{486}{100}=\frac{400}{100}+\frac{86}{100}$.
- Hỗn số là $4\,\frac{86}{100}$; phần phân số nhỏ hơn 1.
Tự kiểm
Kiểm $4\times100+86=486$; phần dư 86 nhỏ hơn mẫu 100.
Bài 7. Đổi cách ghi 3
Tách hoặc ghép đơn vị
Đổi $\frac{2025}{1000}$ thành hỗn số, giữ mẫu 1000 ở phần phân số.
Một gợi ý nhỏ
Chia 2025 cho 1000: được 2, dư 25.
Đối chiếu lời giải
- Chia 2025 cho 1000: được 2, dư 25.
- Tách $\frac{2025}{1000}=\frac{2000}{1000}+\frac{25}{1000}$.
- Hỗn số là $2\,\frac{25}{1000}$; phần phân số nhỏ hơn 1.
Tự kiểm
Kiểm $2\times1000+25=2025$; phần dư 25 nhỏ hơn mẫu 1000.
Bài 8. Đổi cách ghi 4
Tách hoặc ghép đơn vị
Đổi $\frac{53}{10}$ thành hỗn số, giữ mẫu 10 ở phần phân số.
Một gợi ý nhỏ
Chia 53 cho 10: được 5, dư 3.
Đối chiếu lời giải
- Chia 53 cho 10: được 5, dư 3.
- Tách $\frac{53}{10}=\frac{50}{10}+\frac{3}{10}$.
- Hỗn số là $5\,\frac{3}{10}$; phần phân số nhỏ hơn 1.
Tự kiểm
Kiểm $5\times10+3=53$; phần dư 3 nhỏ hơn mẫu 10.
Dừng lại và tự kiểm
Em có thể giải thích bằng lời của mình và chỉ ra cách kiểm kết quả không?
Ba câu em tự hỏi
- Em đã đọc đủ dữ kiện và điều cần tìm chưa?
- Vì sao cách làm của em phù hợp với điều kiện của đề?
- Em có thể kiểm bằng cách khác hoặc chỉ ra chỗ cần sửa không?
Chọn bước tiếp theo
Nếu còn vướng, xem lại hai ví dụ đầu rồi giải một bài tương tự bằng cách diễn đạt của riêng em. Với bài tìm lỗi, hãy chỉ rõ bước sai và lí do sửa, không chỉ chép đáp số.
Dành cho người lớn · Gợi hỏi để trẻ tự giải thích
Để trẻ thử trước. Hỏi “Con biết điều gì?”, “Vì sao con chọn cách ấy?” hoặc “Con kiểm tra bằng cách nào?”. Chấp nhận cách làm khác nếu đúng dữ kiện và ý nghĩa toán học.
Ghi nhận phần trẻ tự giải thích và phần đã được hỗ trợ. Với hoạt động thực hành, dùng số liệu thực tế; số trong tình huống minh họa không phải kết quả quan sát của trẻ. Tập trung vào cách hiểu và khả năng tự sửa.
Tải học liệu miễn phí
Bộ phiếu và hướng dẫn dành cho mô-đun “Phân số thập phân và hỗn số”. Bài web có thêm ví dụ và bài luyện để tự học.