Phân bổ ngân sách theo mục tiêu
Cập nhật nội dung: 27/10/2026
Phân bổ ngân sách là chia một tổng theo các mục tiêu. Ta kiểm cả tổng tiền lẫn các điều kiện tối thiểu, không chỉ phần trăm cộng đủ.
Sau bài này, em có thể:
- Phân bổ ngân sách theo mục tiêu.
- Giải thích căn cứ và tự kiểm kết quả trong các tình huống của bài.
Cần biết trước: Mô-đun 22,53; dùng số liệu giả định, không cần thông tin riêng tư.
1. Kiến thức và phương pháp
Với nguồn $B$, mục $p\%$ nhận $Bp/100$. Nếu các phần tách biệt đã phân hết nguồn, tổng tỉ lệ $100\%$. Nếu chưa phân hết, ghi riêng phần còn lại. Mọi kế hoạch trong bài là giả định để luyện tính.
2. Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1. Chia theo bốn tỉ lệ
Đề bài
Nguồn $240$ nghìn chia học tập $35\%$, đi lại $25\%$, mục tiêu $25\%$, dự phòng $15\%$.
Lời giải
Các khoản lần lượt $84,60,60,36$ nghìn, tổng $240$.
Cách tự kiểm
$35+25+25+15=100\%$ và các khoản không âm.
Ví dụ 2. Phần tối đa còn lại
Đề bài
Nguồn $180$; cần $70,45$, dành mục tiêu ít nhất $40$ nghìn.
Lời giải
Phần khác tối đa $180-70-45-40=25$ nghìn.
Cách tự kiểm
Nếu dành mục tiêu nhiều hơn $40$, phần khác phải giảm tương ứng.
Ví dụ 3. Kế hoạch vượt phần trăm
Đề bài
Các mục ghi $45\%,35\%,25\%$.
Lời giải
Tổng $105\%$, vượt $5$ điểm phần trăm. Có thể sửa mục cuối thành $20\%$ nếu ưu tiên cho phép, nhưng cần nêu lí do.
Cách tự kiểm
Không nhận phương án sửa là tốt nhất cho mọi bối cảnh.
Ví dụ 4. Chưa phân hết cũng hợp lệ
Đề bài
Nguồn $200$; đã phân $70,50,40$ nghìn.
Lời giải
Tổng $160$, còn $40$ chưa phân. Ghi phần còn lại hoặc dự phòng rõ ràng; không bắt buộc chi hết.
Cách tự kiểm
Các tỉ lệ đã phân $35\%,25\%,20\%$, tổng $80\%$; còn $20\%$.
3. Những lỗi thường gặp
- Không dùng ngân sách hai lần cho hai mục cùng ghi một khoản tiền.
- Không coi tổng đúng là đã đạt mọi mục tiêu tối thiểu.
4. Bài tập tự luyện
Em tự làm và ghi cách giải trước khi mở đáp án. Nếu kết quả khác, tìm bước biến đổi hoặc điều kiện cần kiểm tra rồi làm lại.
-
Ngân sách giả định $200$ nghìn: học tập $40\%$, đi lại $25\%$, tiết kiệm $20\%$, dự phòng $15\%$. Tính số tiền từng phần và kiểm tổng.
-
Có $150$ nghìn, cần học tập $60$, đi lại $40$ và muốn dành ít nhất $30$ cho mục tiêu. Tối đa còn bao nhiêu cho khoản khác?
-
Một kế hoạch chia $50\%$, $30\%$, $25\%$ vào ba phần tách biệt của ngân sách. Kiểm và nêu một cách sửa để tổng $100\%$.
-
Tự phân bổ $300$ nghìn giả định vào ít nhất $4$ mục, có một mục tiêu dài hơn tuần này. Ghi phần trăm hoặc số tiền rồi kiểm.
-
Nguồn $250$ nghìn, mục tiêu $12\%$. Số tiền mục tiêu là bao nhiêu?
-
Nguồn $160$, cần $50,40$, mục tiêu ít nhất $30$. Phần khác tối đa?
-
Nguồn $280$ nghìn, dành $15\%$ cho mục tiêu. Tính khoản đó.
-
Nguồn $190$, cần $65,45$, mục tiêu ít nhất $35$. Phần khác tối đa?
Mở đáp án và lời giải bài 1–4
-
$80$; $50$; $40$; $30$ nghìn; tổng $200$.
-
$150-60-40-30=20$ nghìn.
-
Tổng $105\%$, vượt. Ví dụ sửa phần cuối $20\%$; cần giải thích thay đổi ưu tiên, không tự khẳng định đây là phương án tốt nhất cho mọi người.
-
Tổng≤$300$ nghìn, các mục không âm, có mục tiêu; nếu dùng% thì tổng≤$100\%$, phần chưa phân bổ ghi riêng.
Mở đáp án và lời giải bài 5–8
-
$250\cdot0{,}12=30$ nghìn.
-
$160-50-40-30=40$ nghìn.
-
$280\cdot0{,}15=42$ nghìn.
-
$190-65-45-35=45$ nghìn.
5. Tải học liệu và học tiếp
Phiếu PDF và hướng dẫn dưới đây thuộc bộ năm bài của mô-đun. Phần ví dụ và tự luyện trên trang này dành riêng cho bài đang học.