Sắp chuyện trong một ngày
Cùng con chơi toán · Trước lớp 1
Sắp chuyện trong một ngày
Chọn một chuỗi việc quen thuộc, xếp theo câu chuyện vừa kể rồi nói việc trước và việc sau.
Người lớn đọc lời dẫn. Trẻ có thể chỉ tay, di chuyển đồ vật hoặc nói một câu ngắn. Mỗi lượt khoảng 5–10 phút nếu trẻ còn hứng thú; bắt đầu một hoạt động rồi chọn tiếp vào lần khác.
Xếp trước/sau theo chuỗi hoạt động quen thuộc, giải thích thứ tự.
Chuẩn bị một góc chơi
Người lớn chuẩn bị sẵn
- Ba thẻ giấy lớn người lớn vẽ việc rửa tay, ăn bữa, dọn bàn; không cần máy in.
- Ba thẻ việc lấy nước, tưới cây, cất bình cho câu chuyện thứ hai.
- Ba vật hoặc hình tượng trưng cho hoạt động buổi tối của chính gia đình.
- Một mặt bàn để đặt các thẻ thành hàng theo hướng đã chỉ.
Cách chuẩn bị trước lượt chơi
- Người lớn kể rõ chuỗi việc của lượt chơi trước, để trẻ không phải đoán nếp sống của gia đình khác.
- Chỉ rõ xem hàng từ trái sang phải; trẻ không cần đọc chữ hoặc biết xem giờ.
- Chấp nhận trình tự khác nếu phù hợp câu chuyện của trẻ; riêng bước cần có trước phải được giải thích cụ thể.
Cùng con bắt đầu
Gấu muốn kể lại một ngày bằng ba tấm hình. Con giúp Gấu xếp cho người nghe biết việc nào xảy ra trước và việc nào tiếp theo nhé.
Nghe cả chuyện
Nghe người lớn kể ba việc và các từ trước, tiếp, sau cùng.
Xếp theo mạch việc
Đặt hình theo thứ tự câu chuyện, có thể dùng vật thay hình.
Kể và kiểm lại
Chỉ từng thẻ để kể lại; nếu đổi thứ tự thì nói điều gì trong chuyện cần thay đổi.
Hôm nay mình chơi gì?
Chọn một hoạt động trước. Cho con thời gian thử; có thể dừng và chơi tiếp vào lần sau.
1. Bữa ăn của Gấu
Chơi theo nhịp con
Trong chuyện này Gấu rửa tay, ăn bữa rồi dọn bàn. Con xếp hình giúp Gấu nhé.
Xếp ba thẻ theo chuỗi vừa nghe và chỉ việc ở trước/sau bữa ăn.
Con có thể chỉ, thao tác hoặc nói theo cách của mình.
Người lớn: cách gợi mở và cùng kiểm tra
-
Kể đúng ba việc rửa tay–ăn bữa–dọn bàn một lần, sau đó đưa thẻ đang lộn thứ tự.
Con xếp để kể lại chuyện vừa nghe nhé.
Chờ trẻ di chuyển ba thẻ; kể lại chậm nếu trẻ xin nghe.
-
Mời trẻ chỉ từng thẻ từ đầu hàng.
Chuyện bắt đầu bằng việc gì, rồi đến việc nào?
Chờ trẻ kể bằng chỉ tay, động tác hoặc lời, không cần đọc nhãn.
-
Chỉ thẻ ăn bữa làm mốc và hỏi từng câu riêng.
Việc gì ở trước bữa ăn? Sau bữa ăn trong chuyện là việc nào?
Chờ trẻ chỉ đúng rửa tay trước và dọn bàn sau theo câu chuyện.
Trong chuỗi đã kể, rửa tay ở trước ăn bữa và dọn bàn ở sau ăn bữa. Đây là thứ tự của câu chuyện; không dùng một hoạt động đơn lẻ để suy chính xác giờ trong ngày.
2. Bình chưa có nước
Chơi theo nhịp con
Gấu định tưới cây bằng bình đang trống. Con giúp Gấu sắp kế hoạch nhé.
Đưa thẻ lấy nước về trước tưới cây, rồi cất bình sau khi dùng.
Con có thể chỉ, thao tác hoặc nói theo cách của mình.
Người lớn: cách gợi mở và cùng kiểm tra
-
Kể Gấu có bình trống và muốn lấy nước, tưới cây, rồi cất bình; đặt thẻ tưới cây–lấy nước–cất bình.
Con kiểm kế hoạch này xem có chỗ nào cần đổi nhé.
Chờ trẻ nối điều bình trống với việc phải lấy nước trước.
-
Cho trẻ di chuyển hai thẻ đầu.
Muốn tưới bằng chiếc bình này, trước đó cần việc gì?
Chờ trẻ đặt lấy nước trước tưới cây và giải thích theo thao tác.
-
Mời trẻ diễn lại bằng bình rỗng hoặc chỉ từng hình, không cần rót nước thật.
Con kể từ đầu tới lúc cất bình nhé.
Chờ trẻ giữ cả ba bước và đặt cất bình sau khi tưới.
Với bình ban đầu rỗng trong chuyện, phải lấy nước trước khi tưới; cất bình sau khi tưới xong. Bố trí ban đầu cố ý đảo hai thẻ đầu để trẻ kiểm quan hệ giữa việc chuẩn bị và việc sử dụng.
3. Buổi tối của nhà mình
Chơi theo nhịp con
Con chọn ba việc buổi tối của nhà mình và kể thứ tự nhé.
Dùng vật hoặc hình để lập chuỗi ba việc thực tế, rồi giải thích một quan hệ trước/sau.
Con có thể chỉ, thao tác hoặc nói theo cách của mình.
Người lớn: cách gợi mở và cùng kiểm tra
-
Cùng trẻ chọn ba việc quen thuộc tối nay; người lớn vẽ nhanh hoặc lấy vật tượng trưng.
Con muốn kể ba việc nào của tối nay?
Chờ trẻ chọn; không ép đúng ba việc trong hình nếu gia đình khác.
-
Cho trẻ xếp các biểu tượng theo kế hoạch của nhà mình.
Việc nào mình định làm trước, rồi đến việc nào?
Chờ trẻ xếp một chuỗi có nghĩa; hỏi ngắn nếu hai việc cần đổi do điều kiện thực tế.
-
Chọn một thẻ giữa làm mốc và mời trẻ kể lại.
Con chỉ việc ở trước và việc ở sau việc này nhé.
Chờ trẻ dùng mốc rõ; chấp nhận thay kế hoạch nếu nói được lý do phù hợp.
Hình là một ví dụ cất đồ–thay đồ–đọc sách, không phải thời khóa biểu bắt buộc. Đánh giá việc trẻ giữ được chuỗi đã chọn và mô tả trước/sau với mốc rõ, không chấm theo một nếp nhà duy nhất.
Chọn mức vừa sức
Dễ hơn một chút
- Dùng hai việc có quan hệ rõ trước, sau; chẳng hạn lấy nước rồi tưới cây.
- Kể và diễn bằng đồ vật trước khi đưa thẻ trộn.
- Để trẻ chỉ hoặc làm động tác, người lớn nói lại từ trước và sau.
Một việc chen vào
Con thêm một việc hợp với câu chuyện nhé.
Cách chơi thêm và kiểm tra
- Dùng lại chuỗi bữa ăn rửa tay–ăn bữa–dọn bàn.
- Chọn thêm việc bày bát của câu chuyện và cùng quyết định vị trí phù hợp trước ăn.
- Kể lại cả chuỗi, chấp nhận hai vị trí hợp lý nếu không trái việc đã nêu.
Quan hệ cần giữ là bày bát trước khi dùng bát ăn và dọn bàn sau bữa; không ép một thứ tự duy nhất giữa các việc độc lập như rửa tay và bày bát.
Gợi ý cho người lớn
Mỗi lần chỉ cần một câu hỏi. Chờ con thử, quan sát điều con làm rồi mới gợi thêm.
Một câu hỏi, một khoảng chờ
- Trong chuyện này việc nào xảy ra trước?
- Con đang dùng việc nào làm mốc khi nói trước và sau?
- Muốn làm việc này, mình cần chuẩn bị gì trước?
- Nếu đổi hai việc, con cần sửa câu chuyện như thế nào?
Nhiều cách thể hiện điều con biết
- Trẻ có thể chỉ vào chi tiết hoặc vị trí giúp mình biết; người lớn nói lại ý trẻ vừa thể hiện.
- Trẻ có thể xếp, ghép hoặc di chuyển vật để giải thích, không cần nói một câu dài.
- Trẻ có thể nói một từ hoặc câu ngắn; chấp nhận cách gọi quen thuộc rồi nhắc lại từ phù hợp.
Trẻ xếp theo vị trí tranh đẹp mà không theo chuyện.
Con chỉ từng thẻ để kể lại chuyện mình vừa nghe nhé.
Kể lại ba việc kèm động tác, rồi để trẻ xếp lại.
Trẻ nói sau mà không nêu sau việc nào.
Con đang nói sau việc nào? Con chỉ mốc nhé.
Giữ một thẻ làm mốc và chỉ hỏi một quan hệ mỗi lần.
Trẻ khác trình tự mẫu nên người lớn định sửa ngay dù vẫn hợp lý.
Con kể vì sao con muốn làm như vậy nhé.
Nghe câu chuyện của trẻ; chỉ hỗ trợ đổi khi có điều kiện cần trước chưa được đáp ứng.
Thử ở một tình huống mới
Kể chuyện mới: lấy hộp bút màu ra bàn, vẽ một bức tranh, cất bút. Đưa ba vật tượng trưng đang lộn thứ tự, không dùng thẻ bữa ăn hoặc tưới cây.
Con xếp và chỉ việc trước, sau việc vẽ nhé.
- Trẻ xếp theo chuỗi chuyện mới vừa được kể.
- Trẻ lấy vẽ làm mốc để chỉ lấy bút trước và cất bút sau.
- Trẻ giải thích bằng lời hoặc diễn thao tác rằng phải có bút trước khi vẽ.
Dựa vào cách con thực hiện để chọn bước tiếp theo. Nếu con còn cần gợi ý, có thể chơi lại ở mức dễ hơn.
Khép lại bằng một lần con làm mẫu
Con chỉ từng hình để kể ngày của Gấu có việc trước, việc tiếp và việc sau cùng nhé.
Cảm ơn con đã thử và cùng kiểm tra. Mình có thể chơi tiếp vào hôm khác.