Trên, dưới, trong và ngoài
Cùng con chơi toán · Trước lớp 1
Trên, dưới, trong và ngoài
Chỉ vật mốc trước khi nói vật ở trên, dưới, trong hay ngoài.
Người lớn đọc lời dẫn. Trẻ có thể chỉ tay, di chuyển đồ vật hoặc nói một câu ngắn. Mỗi lượt khoảng 5–10 phút nếu trẻ còn hứng thú; bắt đầu một hoạt động rồi chọn tiếp vào lần khác.
Mô tả vị trí một vật so với vật mốc đã chỉ rõ.
Chuẩn bị một góc chơi
Người lớn chuẩn bị sẵn
- Một hộp mở đủ rộng và nhẹ.
- Một gấu hoặc khối đồ chơi lớn.
- Một ghế thấp chắc hoặc bàn thấp.
- Một tờ giấy làm chỗ khác để đổi tình huống.
Cách chuẩn bị trước lượt chơi
- Luôn chỉ rõ vật mốc: hộp hay mặt ghế.
- Không để trẻ trèo, chui dưới đồ nặng hoặc tự nâng ghế.
- Người lớn đặt hộp và ghế chắc chắn trước lượt chơi.
Cùng con bắt đầu
Gấu tìm chỗ chơi quanh hộp và chiếc ghế thấp. Con giúp nói Gấu ở đâu để người lớn đặt đúng chỗ.
Chỉ mốc
Chạm hoặc chỉ vật mà mình lấy làm mốc.
Đặt hoặc tìm vật
Thực hiện vị trí đã nói so với đúng mốc ấy.
Kiểm quan hệ
Nhìn lại vật và mốc, đổi vị trí để so lời nói với thao tác.
Hôm nay mình chơi gì?
Chọn một hoạt động trước. Cho con thời gian thử; có thể dừng và chơi tiếp vào lần sau.
1. Vào trong rồi ra ngoài
Chơi theo nhịp con
Con giúp Gấu chơi cùng hộp nhé.
Đặt vật hoàn toàn trong hộp rồi ra ngoài, gọi theo hộp làm mốc.
Con có thể chỉ, thao tác hoặc nói theo cách của mình.
Người lớn: cách gợi mở và cùng kiểm tra
-
Chỉ hộp mở và đưa gấu.
Hộp là chỗ mình nhìn theo. Con đặt Gấu vào trong nhé.
Chờ trẻ đặt toàn bộ vật vào lòng hộp.
-
Mời trẻ đưa Gấu ra ngoài.
Con chọn một chỗ ngoài hộp cho Gấu nhé.
Chờ trẻ đặt ngoài rõ, không kẹt trên mép.
-
Đổi vị trí hộp trên bàn.
Con chỉ lại trong hộp và ngoài hộp sau khi mình chuyển nhé.
Chờ trẻ dùng đường bao hộp làm mốc mới.
Trong hay ngoài được xét với chính hộp; đổi vị trí hộp phải xem lại quan hệ.
2. Ở trên hay ở dưới
Chơi theo nhịp con
Con tìm chỗ cho Gấu quanh mặt ghế nhé.
Đặt đồ chơi trên mặt ghế rồi xuống dưới mặt ghế, dùng ghế làm mốc.
Con có thể chỉ, thao tác hoặc nói theo cách của mình.
Người lớn: cách gợi mở và cùng kiểm tra
-
Người lớn giữ ghế thấp chắc, đưa gấu cho trẻ.
Mình lấy mặt ghế làm mốc. Con đặt Gấu lên trên mặt ghế nhé.
Chờ trẻ đặt vật chứ không trèo.
-
Người lớn đưa gấu xuống vùng dưới ghế hoặc để trẻ chỉ chỗ.
Con tìm chỗ ở dưới mặt ghế bằng tay nhé.
Chờ trẻ chỉ vùng thấp dưới mặt ghế.
-
Đặt gấu ở một trong hai vùng.
Con nói hoặc chỉ Gấu so với mặt ghế thế nào nhé.
Chờ trẻ nêu quan hệ với đúng mốc.
Trên và dưới trong lượt này đều lấy mặt ghế đã chỉ làm mốc; một vật ở dưới ghế không đồng nghĩa ở trong một vật chứa.
3. Đổi mốc để nói rõ
Chơi theo nhịp con
Gấu ở trong hộp đặt trên ghế. Con kể từng mối quan hệ nhé.
Mô tả cùng một vật theo hộp và theo mặt ghế, không trộn mốc.
Con có thể chỉ, thao tác hoặc nói theo cách của mình.
Người lớn: cách gợi mở và cùng kiểm tra
-
Đặt hộp lên mặt ghế thấp, gấu trong hộp.
Nếu nhìn theo hộp, Gấu đang ở đâu?
Chờ trẻ chỉ trong hộp.
-
Chỉ mặt ghế làm mốc khác.
Nếu nhìn theo mặt ghế, hộp đang ở đâu?
Chờ trẻ chỉ hộp trên ghế.
-
Mời trẻ đưa gấu ra ngoài hộp nhưng vẫn trên mặt ghế.
Con kể điều thay đổi so với hộp và chỗ vẫn giữ so với ghế nhé.
Chờ trẻ diễn tả ngoài hộp nhưng trên ghế.
Một vật có thể ở trong hộp và ở trên mặt ghế cùng lúc. Đổi vật mốc có thể đổi cách mô tả mà không mâu thuẫn.
Chọn mức vừa sức
Dễ hơn một chút
- Chỉ dùng trong và ngoài với một hộp.
- Đặt vật cách xa đường viền khi ở ngoài để quan hệ rõ.
- Trẻ có thể chỉ vị trí, người lớn đặt vật giúp.
Con ra lời đặt đồ
Con chọn mốc rồi chỉ người lớn đặt đồ nhé.
Cách chơi thêm và kiểm tra
- Trẻ chọn hộp hoặc mặt ghế và chỉ rõ mốc.
- Trẻ nói một vị trí trong, ngoài, trên hoặc dưới phù hợp với mốc.
- Người lớn đặt đồ, trẻ kiểm và sửa nếu cần.
Chỉ dùng trong với vật chứa có vùng trong rõ; không chuyển sang trái phải hoặc trước sau khi chưa xác định hướng.
Gợi ý cho người lớn
Mỗi lần chỉ cần một câu hỏi. Chờ con thử, quan sát điều con làm rồi mới gợi thêm.
Một câu hỏi, một khoảng chờ
- Con đang lấy vật nào làm mốc?
- Con chỉ phần trong của hộp ở đâu?
- Nếu chuyển hộp, con cần nhìn lại điều gì?
- Gấu có thể vừa trong hộp vừa trên ghế thế nào?
Nhiều cách thể hiện điều con biết
- Trẻ chỉ vào vật hoặc vị trí mình chọn; người lớn nhắc lại ý trẻ bằng câu ngắn.
- Trẻ di chuyển vật để thể hiện cách làm, không cần đọc hay viết.
- Trẻ nói một vài từ hoặc kể bằng lời riêng; không yêu cầu lặp nguyên câu mẫu.
Trẻ nói ở trên mà không biết trên vật nào.
Con chỉ vật mình đang lấy làm mốc nhé.
Chạm vào hộp hoặc mặt ghế trước mỗi câu.
Trẻ coi dưới ghế cũng là trong hộp.
Con tìm đường viền và lòng hộp ở đâu?
Tách hộp khỏi ghế, thử riêng quan hệ chứa và quan hệ cao thấp.
Trẻ mô tả theo vị trí cũ sau khi hộp di chuyển.
Bây giờ hộp đang ở đâu so với Gấu?
Cho trẻ chỉ cả hai vật rồi xem lại quan hệ hiện tại.
Thử ở một tình huống mới
Đặt một rổ nhựa mới trên nền, một khăn gấp trong rổ và một đồ chơi ngoài rổ.
Con chọn một vật rồi kể vị trí của nó so với rổ nhé.
- Trẻ chỉ rõ rổ làm mốc.
- Trẻ nhận trong và ngoài theo lòng rổ.
- Trẻ thay mô tả khi vật được chuyển qua đường viền.
Dựa vào cách con thực hiện để chọn bước tiếp theo. Nếu con còn cần gợi ý, có thể chơi lại ở mức dễ hơn.
Khép lại bằng một lần con làm mẫu
Con chỉ vật mốc trước rồi nói hoặc đặt Gấu vào vị trí con chọn nhé.
Cảm ơn con đã thử và cùng kiểm tra. Mình có thể chơi tiếp vào hôm khác.