Tự luyện Toán 11 · Bài 19 – Lôgarit
TOÁN 11 · CHƯƠNG VI · BÀI 19
Từ điều kiện đến công thức lôgarit
Kiểm cơ số và đối số, tính theo định nghĩa, tách và gộp lôgarit, đổi cơ số và đọc thời gian trong mô hình.
Bật để giữ câu đang dở và kết quả trên trình duyệt này. Có thể tắt hoặc xóa bản lưu bất cứ lúc nào.
Tổng kết
Nhận xét theo kỹ năng
Đọc lại kiến thức
Bài đọc theo kỹ năng · Điều kiện và biến đổi lôgarit
Định nghĩa lôgarit
Với , và , đẳng thức tương đương với . Suy ra , , và . Nếu cả hai vế viết được theo cùng cơ số thì so sánh số mũ.
Điều kiện xác định
Để xác định, cần , và . Gộp hoặc rút gọn chỉ được thực hiện trên miền xác định ban đầu. Chẳng hạn trên , vì và .
Tích, thương và lũy thừa
Với cơ số hợp lệ, và , ta có
Trước khi dùng công thức, kiểm tính dương của từng biểu thức có liên quan.
Đổi cơ số
Với , và , lấy lôgarit cơ số từ rồi chia cho . Khi đó
Hệ quả gồm và khi .
Lôgarit thập phân và tự nhiên
Kí hiệu hoặc chỉ lôgarit cơ số . Kí hiệu chỉ lôgarit cơ số , với . Có thể tính bằng nếu máy có phím . Giữ các chữ số trung gian để tránh làm tròn hai lần.
Mô hình và thời gian đạt ngưỡng
Nếu với , và là số kì trọn vẹn, mốc thực để đạt là . Chọn số nguyên nhỏ nhất không dưới mốc đó, rồi kiểm hai kì kề ngưỡng. Với mô hình liên tục , , thời điểm đạt là . Trong bài áp suất hoặc mức âm, đọc đúng đơn vị và cơ số trước khi tính.
Tự luận trên giấy
Hãy viết lập luận trước khi mở lời giải. Dùng các mốc tự kiểm để xem em đã nêu đủ điều kiện, căn cứ và kết luận chưa.
Bài 1 · Giữ tập xác định khi gộp lôgarit
Cho . Tìm tập xác định, gộp thành một lôgarit rồi tính . Giải thích tại sao không thể thay bằng trên tập xác định đã tìm.
Mở gợi ý
Xét ba số lấy lôgarit riêng. Với , hãy viết .
Xem lời giải và tự kiểm
Ba điều kiện là , và . Chúng tương đương với . Khi đó gộp các lôgarit được
Suy ra . Vì nên và không xác định. Cách tách phù hợp trên miền này là .
- Tôi xét từng lôgarit trước khi gộp và giữ điều kiện ban đầu.
- Tôi triệt tiêu khi đã biết .
- Tôi nêu rõ vì sao không xác định trên miền .
Bài 2 · Cùng mốc số dư, hai cách tính lãi
Xét hai mô hình giả lập có vốn ban đầu triệu đồng. Mô hình A chỉ nhập lãi cuối mỗi năm, với số dư sau năm trọn vẹn. Mô hình B có số dư sau năm. Tìm thời gian cần để số dư đạt ít nhất triệu đồng theo từng mô hình. Đáp số ở B làm tròn đến chữ số thập phân thứ hai.
Mở gợi ý
Chia mốc số dư cho trước khi dùng lôgarit. Tìm số nguyên nhỏ nhất trong A và thời điểm thực trong B.
Xem lời giải và tự kiểm
Mô hình A có ngưỡng số mũ . Vì số dư tăng và chỉ ghi ở cuối năm, cần năm. Kiểm lại số dư năm và năm lần lượt xấp xỉ và triệu đồng. Trong mô hình B, số dư tăng theo và lần đầu chạm mốc vào thời điểm
Thời điểm đó xấp xỉ năm.
- Tôi đặt tỉ số số dư mục tiêu trên vốn ban đầu.
- Tôi tìm năm nguyên đầu tiên trong A và kiểm hai mốc liên tiếp.
- Tôi dùng cho mô hình B và chỉ làm tròn sau bước tính cuối.