Đổi đơn vị phù hợp khi dùng vận tốc
Cùng Học Toán · Lớp 5 · L5-35-B4
Đổi đơn vị phù hợp khi dùng vận tốc
Đổi quãng đường và thời gian về đơn vị phù hợp trước khi tính hoặc so vận tốc. Em sẽ khám phá qua hình, dữ kiện và những tình huống có cách đặt câu hỏi khác nhau.
Em sẽ làm được
- Đổi quãng đường và thời gian về đơn vị phù hợp trước khi tính hoặc so vận tốc.
- Giải thích được vì sao cách làm phù hợp với dữ kiện và đơn vị.
- Tự phát hiện một lỗi hoặc một dữ kiện còn thiếu.
Cần biết trước
Biết đổi km-m, giờ-phút-giây và vận tốc.
Chuẩn bị và cách học
Giấy, bút.
Thử nói hoặc viết cách nghĩ, mở gợi ý khi cần rồi mới xem lời giải. Có thể chia bài thành nhiều lần học.
Khám phá từ những điều đã biết
Đọc tình huống, dự đoán rồi theo dõi cách giải thích. Hai ví dụ đầu được mở sẵn để em làm quen.
Ví dụ 1. Từ km/h tới m/s
Dẫn dắt theo mục tiêu
Đổi 54 km/h thành m/s qua số mét trong 3600 giây.
Một gợi ý nhỏ
Đổi cả quãng đường lẫn thời gian.
Cùng tìm lời giải
-
54 km=54000 m; 1 giờ=3600 giây.
-
$54000 \div 3600=15$.
-
54 km/h=15 m/s.
Tự kiểm
$15 \times 3600=54000$ m.
Ví dụ 2. Phút phải đổi sang giây
Dẫn dắt theo mục tiêu
Mô hình đi đều 900 m trong 3 phút. Tính m/s.
Một gợi ý nhỏ
3 phút=180 giây.
Cùng tìm lời giải
-
Thời gian theo giây là $3 \times 60=180$.
-
$900 \div 180=5$.
-
Vận tốc 5 m/s.
Tự kiểm
$5 \times 180=900$ m.
Cùng một ý, nhiều cách khám phá
Đổi cách biểu diễn, tìm lỗi hoặc giải thích một tình huống mới. Hình và bảng cung cấp dữ kiện; số đo trên màn hình không thay số đo thực tế.
Ví dụ 3. Từ m/s tới km/h
Dẫn dắt theo mục tiêu
Mô hình đi đều 2 m/s. Viết vận tốc theo km/h.
Một gợi ý nhỏ
Tìm quãng đường trong 1 giờ.
Cùng tìm lời giải
-
Một giờ 3600 giây.
-
$2 \times 3600=7200$ m=7,2 km.
-
Vận tốc 7,2 km/h.
Tự kiểm
$7200 \div 3600=2$ m/s.
Ví dụ 4. So hai đơn vị
Dẫn dắt theo mục tiêu
So 10 m/s và 36 km/h.
Một gợi ý nhỏ
Đổi về m/s hoặc km/h.
Cùng tìm lời giải
-
36 km=36000 m; 1 giờ=3600 giây.
-
$36000 \div 3600=10$ m/s.
-
Hai vận tốc bằng nhau.
Tự kiểm
Không so 10 và 36 khi khác đơn vị.
Ví dụ 5. Từng giây bằng nhau
Nhìn hình · ý nghĩa
Mô hình giả định đi đều 4 mét trong mỗi giây. Sau 3 giây đi được bao nhiêu mét?
Một gợi ý nhỏ
Ghép ba khoảng 1 giây có quãng đường bằng nhau.
Cùng tìm lời giải
-
Mỗi giây đi 4 m.
-
Ba giây đi $4+4+4=12$ m.
-
Vận tốc vẫn 4 m/s trong các khoảng đang xét theo giả thiết đi đều.
Tự kiểm
$12 \div 3=4$ m/s.
Ví dụ 6. Đọc bảng với giả thiết đều
Đọc bảng
Mô hình được giả sử đi đều. Bảng ghi tổng quãng đường từ lúc bắt đầu. Vận tốc bao nhiêu m/s?
| Thời gian(giây) | Quãng đường(m) |
|---|---|
| 0 | 0 |
| 1 | 3 |
| 2 | 6 |
| 3 | 9 |
Một gợi ý nhỏ
Đọc quãng đường trong 1 giây và kiểm các khoảng kế tiếp.
Cùng tìm lời giải
-
Giây đầu đi 3 m.
-
Các khoảng kế tiếp tăng $6-3=3$ m và $9-6=3$ m.
-
Theo giả thiết đi đều, vận tốc 3 m/s.
Tự kiểm
Chỉ vài mốc đo riêng lẻ không tự chứng minh chuyển động đều liên tục.
Ví dụ 7. Hai vận tốc khác đơn vị
So sánh
So 18 km/h và 5 m/s bằng cùng một đơn vị.
Một gợi ý nhỏ
Đổi cả quãng đường và thời gian.
Cùng tìm lời giải
-
18 km=18000 m; 1 giờ=3600 giây.
-
$18000 \div 3600=5$.
-
18 km/h=5 m/s; hai vận tốc bằng nhau.
Tự kiểm
Không so 18 và 5 khi chưa thống nhất đơn vị.
Thử sức thêm · Đọc và giải thích
Ví dụ 8. Hai đầu mút đã đủ chưa?
Dữ kiện thiếu
Vật đi 12 m trong 3 giây. Chỉ từ hai mốc đầu-cuối có kết luận từng giây đều đi 4 m không?
Một gợi ý nhỏ
Tổng chưa cho biết quãng đường trong từng khoảng nhỏ.
Cùng tìm lời giải
-
$12 \div 3=4$ m/s mô tả mức trung bình cả lượt.
-
Vật có thể đi 2 m,6 m,4 m trong ba giây liên tiếp mà vẫn tổng 12 m.
-
Cần giả thiết đi đều hoặc quan sát phù hợp để nói về tính đều trong phạm vi xét.
Tự kiểm
Không biến vận tốc trung bình cả lượt thành khẳng định mọi giây như nhau.
Em tự thử
Bốn bài đầu giữ nhiệm vụ của phiếu; bốn bài sau thêm cách hỏi và tình huống. Viết câu trả lời trước khi mở lời giải. Với đo đạc, vẽ hoặc khảo sát, ghi kết quả em thực sự làm được.
Bài 1
Củng cố
Đổi 72 km/h ra m/s bằng 72 000 : 3600.
Một gợi ý nhỏ
Đổi 72 km thành 72000 m, 1 giờ thành 3600 giây.
Đối chiếu lời giải
-
Mỗi giây ứng với $72000 \div 3600$ m.
-
Kết luận phù hợp với yêu cầu là: 20 m/s.
-
$20 \times 3600=72000$ m.
Tự kiểm
Đối chiếu kết luận với điều kiện: $20 \times 3600=72000$ m.
Bài 2
Củng cố
Một vật đi đều 600 m trong 2 phút. Tính vận tốc theo m/s.
Một gợi ý nhỏ
Đổi 2 phút thành 120 giây.
Đối chiếu lời giải
-
Đơn vị m/s cần thời gian theo giây.
-
2 phút = 120 giây; $600 \div 120 = 5$ m/s.
-
$5 \times 120=600$ m.
Tự kiểm
Đối chiếu kết luận với điều kiện: $5 \times 120=600$ m.
Bài 3
Củng cố
Đổi 5 m/s ra km/h bằng quãng đường trong 3600 giây.
Một gợi ý nhỏ
Tính quãng đường trong 1 giờ.
Đối chiếu lời giải
-
Một giờ có 3600 giây nên $5 \times 3600=18000$ m.
-
$5 \times 3600 = 18000$ m = 18 km; vận tốc 18 km/h.
-
18000 m=18 km trong 1 giờ.
Tự kiểm
Đối chiếu kết luận với điều kiện: 18000 m=18 km trong 1 giờ.
Bài 4
Củng cố
Bạn so 18 km/h với 5 m/s và chọn 18 km/h lớn hơn vì 18 > 5. Hãy kiểm bằng cùng đơn vị.
Một gợi ý nhỏ
Đưa cả hai vận tốc về cùng đơn vị.
Đối chiếu lời giải
-
18 km trong 3600 giây là $18000 \div 3600=5$ m/s.
-
18 km/h = 5 m/s, hai vận tốc bằng nhau. Không so riêng hai số khi khác đơn vị.
-
Hai vận tốc bằng nhau, không so riêng 18 và 5.
Tự kiểm
Đối chiếu kết luận với điều kiện: Hai vận tốc bằng nhau, không so riêng 18 và 5.
Bài 5. Tìm quãng đường
Tình huống · tính
Mô hình giả định đi đều 8 km/h trong 1,5 giờ. Tính quãng đường.
Một gợi ý nhỏ
Thời gian theo giờ phù hợp km/h.
Đối chiếu lời giải
-
Mỗi giờ đi 8 km theo giả thiết đi đều.
-
$8 \times 1{,}5=12$.
-
Quãng đường 12 km.
Tự kiểm
$12 \div 1{,}5=8$ km/h.
Bài 6. Đổi vận tốc theo quãng đường một giờ
Đổi đơn vị
Mô hình giả định đi đều 3 m/s. Trong 1 giờ đi mấy km?
Một gợi ý nhỏ
Một giờ có 3600 giây.
Đối chiếu lời giải
-
Quãng đường trong 1 giờ là $3 \times 3600=10800$ m.
-
10800 m=10,8 km.
-
Vận tốc 10,8 km/h.
Tự kiểm
10,8 km/h đổi lại 3 m/s.
Bài 7. Đo được 0 giây
Kiểm điều kiện
Đồng hồ bị thao tác sai, ghi 0 giây cho một lượt đi 10 m. Có tính $10 \div 0$ để ghi vận tốc không?
Một gợi ý nhỏ
Phép chia cần số chia khác 0.
Đối chiếu lời giải
-
Thời gian 0 giây không tạo phép chia hợp lệ.
-
$10 \div 0$ không xác định.
-
Cần đo lại mốc bắt đầu-kết thúc để có dữ kiện thời gian dương.
Tự kiểm
Không tự thay 0 bằng một số đoán được.
Bài 8. Tìm vận tốc phù hợp
Chọn từ dữ kiện
Mô hình đi đều 15 m trong 5 giây. Chọn 1 m/s,3 m/s hoặc 5 m/s.
Một gợi ý nhỏ
Tìm số mét đi trong 1 giây.
Đối chiếu lời giải
-
$15 \div 5=3$.
-
Vận tốc là 3 m/s.
-
Chọn thẻ 3 m/s vì $3 \times 5=15$ m.
Tự kiểm
Đơn vị m/s vừa dùng mét vừa dùng giây.
Dừng lại và tự kiểm
Em có thể giải thích bằng lời của mình và chỉ ra cách kiểm kết quả không?
Ba câu em tự hỏi
- Em đã đọc đủ dữ kiện và điều cần tìm chưa?
- Vì sao cách làm của em phù hợp với điều kiện của đề?
- Em có thể kiểm bằng cách khác hoặc chỉ ra chỗ cần sửa không?
Chọn bước tiếp theo
Nếu còn nhầm, quay lại hai ví dụ đầu và nói bằng lời điều kiện cần dùng. Chọn một bài luyện, ghi cách nghĩ trước khi mở gợi ý; dùng đơn vị, quan hệ ngược hoặc dữ kiện ban đầu để tự kiểm.
Dành cho người lớn · Gợi hỏi để trẻ tự giải thích
Để trẻ thử trước. Hỏi “Con biết điều gì?”, “Vì sao con chọn cách ấy?” hoặc “Con kiểm tra bằng cách nào?”. Chấp nhận cách làm khác nếu đúng dữ kiện và ý nghĩa toán học.
Ghi nhận phần trẻ tự giải thích và phần đã được hỗ trợ. Với hoạt động thực hành, dùng số liệu thực tế; số trong tình huống minh họa không phải kết quả quan sát của trẻ. Tập trung vào cách hiểu và khả năng tự sửa.
Tải học liệu miễn phí
Bộ phiếu và hướng dẫn dành cho mô-đun “Vận tốc và các đơn vị đo”. Bài web có thêm ví dụ và bài luyện để tự học.